GAP Bölgesi’ndeki Kayıtlı Kültürel Miras Değerleri - 2006

Kaynak: Kültür ve Turizm Bakanlığı 2006 Yılı Verileri
(*) Mülkiyeti Vakıflar Genel Müdürlüğü’ne ait eserler.
(**) Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından tescil edilen eserler.

Mardin Katılımcı Kentsel Rehabilitasyon Projesi

Amacı:Mardin’in tarihsel ve kültürel değerlerinin ve özellikle de tarihsel mimari mirasının, kent dokusunun korunması ve yaşatılmasının, kentin geleceği ve kalkınması konusunda çok önemli bir değer olduğunun ön plana çıkarılması projenin amacını oluşturmaktadır.

Proje ile, Mardin’e yönelik önemli bir bilimsel veri bankası oluşturulmuş, pilot bir restorasyon projesi gerçekleştirilmiş, halkın katılımı sağlanarak Kent Konseyi kurulmuş, Mardin'in uluslar arası düzeyde tanıtımı yapılarak turizm yönünden bir canlılık kazandırılmış ve elde edilen verilerle birlikte, bundan sonra başlatılacak projelere ve UNESCO Dünya Kültür Miras Listesi'ne Mardin'in adaylığına yönelik olarak önemli bir altyapı oluşturulmuştur.

GAP Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı, Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı ve İstanbul Teknik Üniversitesi arasında Aralık 2000 tarihinde imzalanan protokol ve İsviçre Hükümeti'nden sağlanan 350 bin dolarlık hibe ile başlatılan "Mardin Katılımcı Kentsel Rehabilitasyon Projesi" 2002 yılında tamamlanmıştır.

Birecik, Halfeti, Suruç, Bozova İlçelerinin Taşınmaz Kültür Varlıklarının Belgelenmesi Projesi

Amacı : Güneydoğu Anadolu Projesi’nin bölgede yaratacağı sosyal ve kültürel değişikliklerin taşınmaz kültür varlıklarına olan etkisini olumlu yöne kanalize etmek amacıyla tespit ve belgeleme çalışmaları yapmak.

Birecik, Halfeti, Suruç, Bozova ve Rumkaleyi kapsayan çalışmada, ilçe merkezlerinin eserleriyle tarihçeleri, eserlerin tanıtımı ve kent dokusu ele alınmıştır. Ayrıca eserler konumları, tarihçeleri, plan, cepheler, iç mekan özellikleri, mimari öğeleri, malzeme-teknik ve süsleme özellikleriyle tanıtılmıştır. Ayrıca, Cami ve Mescitler, Hanlar, Hamamlar, Türbeler, Mezarlıklar, Konutlar ve Kiliseler başlıkları altında, eserlerin özellikle Güneydoğu Anadolu Bölgesi’ndeki ve bölgesel etkileşimler nedeniyle Suriye’deki benzer yapılarla karşılaştırmalı değerlendirilmesi de yapılmıştır.

GAP Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı ile Hacettepe Üniversitesi (Sanat Tarihi Bölümü) arasında 1997 yılında imzalanan bir protokol çerçevesinde gerçekleştirilmiş olup 1998 yılında tamamlanmıştır. Proje, Türkçe ve İngilizce olarak yayınlanmış olup, konu ile ilgili kurum kuruluş, üniversite ve sivil toplum kuruluşlarına dağıtılmıştır.

Güneydoğu Anadolu Bölgesi Arkeolojik Yerleşmelerin Taranması Projesi

Amacı : GAP Bölgesi kültür mirasın korunmaya alınması, GAP’ın getirdiği hızlı değişimin kültür varlıkları üzerindeki etkisinin saptanması, kültürel erozyona karşı kültürel sürekliliği sağlamak amacıyla belgelenmesi.

Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde, Paleolitik Çağ'dan İlk Tunç Çağ sonuna kadar ki tarih öncesi arkeolojik yerleşmelerin taranması, belgelenmesi ve yayınlanması amacıyla, 30.05.2001 tarihinde, GAP Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı ve Tarih, Arkeoloji, Sanat ve Kültürel Mirası Koruma Vakfı (TASK) arasında bir işbirliği protokolü imzalanmıştır. Söz konusu protokol çerçevesinde, Haziran 2001 tarihinde başlatılan çalışmalarla bölgede arazi çalışmaları gerçekleştirilip, yerleşmelerin coğrafi konumları, uzaysal konumları, ölçümleri, tahribat durumları saptanmıştır. 2001 yılında tamamlanan Proje kapsamında, bilimsel gezi ve araştırmaların sonuçları ile daha önce yapılmış olan yüzey araştırmaları ve kazıların bilgileri derlenmiş ve görsel belgeleme çalışmaları gerçekleştirilmiştir.

Zeugma Antik kenti Acil Kazı ve Kurtarma Projesi

Amacı : Birecik Baraj Gölü Altında kalmış olan Zeugma Antik Kenti’nde acil kazı ve kurtarma çalışmalarını gerçekleştirip, belgelenerek yayınlanması.

Zeugma ile ilgili olarak Kültür Bakanlığınca sürdürülen çalışmaların kapsamını genişletmek, desteklemek ve gerekli finansmanı sağlayabilmek amacıyla GAP İdaresi'nin çeşitli girişimlerle kaynak arama çabasına girmesi ve Amerikan Packard Humanities Institute (PHI)'dan 5 milyon dolarlık hibe sağlaması ile başlatılan acil kazı ve kurtarma çalışmaları, 04 Ekim 2000 tarihinde tamamlanmıştır.

Zeugma Acil Kazı ve Kurtarma Çalışmaları, GAP-BKİ'nin koordinasyonunda, Packard Humanities Institute’nün finansmanıyla, Kültür Bakanlığı Anıtlar ve Müzeler Genel Müdürlüğü’nün izni ve Gaziantep Müze Müdürlüğü'nün denetiminde, Gaziantep Valiliği ve Birecik A.Ş.’nin katkılarıyla, Oxford Arkeoloji Birimi’nin kazı alanındaki profesyonel yönetiminde sürdürülmüştür.

GAP-BKİ, Zeugma acil kazı ve kurtarma çalışmaları sırasında;

• Çalışmaların sistemli, hızlı ve bilimsel bir şekilde sürdürülmesi için gerek kamu, gerekse özel sektör olmak üzere bir çok kurum ve kuruluş ile koordinasyonu sağlamıştır.
• Çalışmalara katılan uzmanların konaklama sorununu çözmek amacıyla, Birecik Belediyesi’ne ait bir tesisi kiralanarak, çağdaş ve ihtiyaçlara karşılık verebilecek şekilde tamamlanarak hizmete açılmıştır.
• Kazı alanını korumak, kaçak kazıları önlemek ve güvenlik amacıyla, kazı alanına ve Birecik Barajına hakim bir noktada prefabrik jandarma karakol binası yaptırılmıştır.
• Zeugma'dan çıkartılan mozaik ve freskoların konservasyon ve restorasyonlarının yapılması amacıyla Gaziantep Müzesi Müdürlüğü bahçesine iki adet laboratuar yaptırılmıştır.