III. TARIMSAL MEKANİZASYON PROJELERİ

1. GAP Bölgesinde Tarımsal Mekanizasyon Gereksinimleri Etüdü Projesi

PROJENİN AMACI:
  1. GAP Bölgesi'ndeki işletmelere uygun mekanizasyon sistemlerinin belirlenmesi ve bu sistemlere uygun makina çeşitlerinin, boyutlarının ve sayılarının saptanması,
  2. GAP Bölgesi'ndeki üreticilere makina edindirilmesi konusundaki politikaların oluşturulmasına yardımcı olmak üzere, makina seçim sonuçlarına bağlı olarak, edinim ve kullanım modellerinin geliştirilmesi,
  3. GAP Bölgesi'nin sulamaya açılması ile ortaya çıkacak ürün çeşitliliği ve sulu tarımın gerektirdiği teknik tarım uygulamalarının Bölge'deki tarım makinaları talebini arttıracağı gerçeğinden hareketle, talebin karşılanmasında herhangi bir darboğazla karşılaşılmaması için tarım makinaları seçiminin ortaya koyduğu sonuçlar da dikkate alınarak, belirlenen mekanizasyon sistemlerine uygun mekanizasyon araçlarının, Bölge'deki üretim planlamasının yapılması,
  4. Pahalı bir yatırım olan tarım makinalarının daha uzun ömürlü olmalarını sağlamak, iş verimini ve kalitesini arttırmak amacıyla, GAP Bölgesi'nde ihtiyaç duyulacak bakım onarım istasyonlarının nicelik ve nitelikleri ile Bölge içindeki coğrafi dağılımlarının saptanması,
  5. Çiftçi eğitimi, yeni makinalar geliştirme ve imalatçıları yönlendirme görevlerini yapacak bir "Tarımsal Mekanizasyon Merkezi" nin organizasyonudur.

PROJENİN KAPSAMI:

Bu çalışma, GAP Bölgesi'ndeki sulanacak ve sulanmayacak alanları kapsamaktadır. GAP Bölgesi'nin sulamaya açılmasından sonraki mekanizasyon ihtiyaçlarını saptamaya yönelik bu çalışma,

  1. Veri toplama,
  2. Veri çözümleme ve değerlendirme,
  3. Mekanizasyon planlama modellerinin oluşturulması,
  4. Değerlendirme ve duyarlılık çözümlemeleri olmak üzere dört aşamada ele alınmıştır.

PROJENİN SONUCU:

1) Tarım Makinaları Seçimi

Bölgeye ilişkin olarak, öngörülen olası mekanizasyon düzeyi ve tarım girdilerinin desteklenme (kullanım - edinim) politikası ile belirli bir kullanım yetikliğini öngören eğitim düzeyinde oluşturan eşdüzey tarım makinaları işletme koşulları ve çevre faktörleri (çalışılabilirlik, toprak özellikleri, sulanabilirlik, vb.) dikkate alınarak yapılan işletme gruplandırması sonucu, elde edilecek tarım makinaları bilgilerinin kümülatif toplamı Bölge'ye ilişkin hata oranını azaltıcı tahminlerin yapılmasını sağlayacaktır.

A. GAP Bölgesi İşletme Bazında Tarım Makinaları Seçim Modelleri

Modelde amaç kar’ın maksimizasyonudur. Başka bir deyişle ürünlerden elde edilecek gelirler ile ürünü elde etmekten doğacak giderler farkını maksimize etmektir. Hesaplamalar ortalama işletme büyüklüğü bazında yapılmış, daha sonra mevcut arazi sınırları için toplam ihtiyaç belirlenmiştir.

Çözüm çıktıları olarak;

B. Bölgesel Tarım Makinaları Seçim Modelleri

Tarım makinalarının çeşit ve büyüklükleri öncelikle belirlenmiş, iklim, ürün deseni ve arazi büyüklüğü olmak üzere 3 ana unsur çerçevesinde, bölgenin tarım makinaları gereksinimi saptanmıştır. Öngörülen koşullar çerçevesinde, tarım makinaları seçim senaryoları verilmiştir.

1. Kullanım ve Edinim Modellerinin Oluşturulması

Tarımda rasyonel makinalaşmaya geçerken işletme büyüklüklerinin, makinaların ekonomik kullanımını sağlayacak düzeye çıkması ve küçük işletmelerin ortak makina kullanımını sağlayacak örgütlenmelere gitmesi gerekir. GAP Bölgesinde ortaklaşa makina kullanma yöntemlerinden uygulama şansı olanlar;

  • Ücretli çalıştırma (Makina müteahhitliği),
  • Meliorasyon makina parkları oluşturma (arazi tesviyesi ve taş toplama gibi amaçlar için),
  • Kredi kuruluşlarının makina ve girdi satın alma kredisi vermesi,
  • Çiftçilerin makine-ekipmanlarını ücretli kiralaması,
  • Makina birliklerinin kurulmasıdır.

 
2. Tarım Makinaları Üretim Planlaması

GAP Bölgesindeki illerden 5 tanesinde toplam 40 adet Tarım Alet ve Makinası imalatçısı bulunmaktadır. Ülke genelindeki imalatçı sayısının % 4’üne sahip olan GAP Bölgesindeki imalatçıların büyük bir kısmı, sipariş ve tamir üzerine çalışan küçük imalatçılardır. Bölgede sadece Şanlıurfa’da TZDK tarafından kurulan bir tarım alet - makinaları fabrikası bulunmaktadır. Bölgede kurulu kapasitenin ancak % 15’i kullanılmakta, % 85 gibi çok büyük bir bölümü ise kullanılmamaktadır.

    1. Tarım makinaları gereksiniminin ülke kaynaklarından karşılanabilir olup olmadığı,
    2. Kaynakların GAP Bölgesine aktarılmasıyla ortaya çıkacak maliyet,
    3. En uygun arz noktasının tesbiti yapılmıştır.

Üretim planlamasına ilişkin sonuçlar elde edilirken, GAP Bölgesi'nde halen mevcut tarım makinalarının miktarı sıfır olarak alınmıştır. Diğer bir deyişle mevcut makine parkı "Güvenlik Stoğu" olarak kabul edilmiştir.

3. Bakım Onarım Atölyeleri ve Konumlandırılması

GAP Bölgesi İçin Önerilen Atölye Sistemleri

Gerek çiftçilerin kullandıkları alet-makinaları en etkili biçimde kullanmalarını sağlamak ve gerekse bakım-onarım maliyetini en azda tutabilmek için;

  1. Çiftçi atölyeleri,
  2. Küçük onarım atölyeleri,
  3. Büyük onarım atölyelerinden oluşan atölye sistemlerinin GAP Bölgesi'nde kurulması gerekmektedir.

4. Tarımsal Mekanizasyon Merkezi İşlevsel Modeli

Bu çalışmada gerek yurt içi ve gerekse yurt dışı benzer kuruluşların incelenmesiyle, ülkemiz ve GAP Bölgesi şartlarına uyabilecek yapıda bir "Tarımsal Mekanizasyon Merkezi" projesi hazırlanmıştır. Öngörülen Tarımsal Mekanizasyon Merkezi’nin görevi; öncelikle bölge içerisinde kullanılan ve kullanılabilecek olan tarımsal mekanizasyon araçları konusunda; Araştırma, Eğitim, Deney, Etüd, Planlama, Yayım, Örnek Tarımsal Üretim uygulamaları ile bölge çiftçi ve mekanizasyon araçları üreticilerinin konu ile ilgili tüm güncel ihtiyaçlarını en hızlı şekilde karşılamayı amaçlamıştır.

ÇALIŞMANIN SONUÇ RAPORLARI:
  1. Yöneticiler İçin Özet,
  2. Sonuç Raporu.

PROJENİN BİTİŞ TARİHİ: 1996

YÜKLENİCİ: Tarımsal Enerji ve Mekanizasyon Araştırma ve Eğitim Vakfı

Son Güncelleme : 21 Aralık 2005