HARRAN OVASI KOŞULLARINDA AÇIK SU YÜZEYİ (CLASS-A PAN) BUHARLAŞMASINDAN YARARLANARAK İKİNCİ ÜRÜN SOYA İÇİN SULAMA PROGRAMLARININ GELİŞTİRİLMESSİ
Proje Sorumlusu : Doç.Dr. Attila YAZAR
Proje Yürütücüleri : Prof.Dr. Vedat OĞUZER, Prof.Dr. Yıldırım KUMOVA, Prof.Dr. Kazım TÜLÜCÜ, Doç.Dr. Halis ARIOĞLU, Arş.Gör. Kenan DİKER, Arş.Gör. Cafer GENÇOĞLAN
ÖZET
Harran Ovası iklim koşullarında serbest su yüzeyinden oluşan buharlaşma değerlerinden yararlanarak ikinci ürün soya için uygun sulama programlarının geliştirilmesi amacıyla GAP Tarımsal Araştırma İstasyonunda 1989 ve 1990 yıllarında iki yıl süreli bir çalışma yapılmıştır. Araştırmada yüksek verimli A-29
43 soya çeşiti kullanılmıştır. Açık su yüzeyinden (Clas-A Pan) oluşan günlük buharlaşma miktarının bir, iki ve üç haftalık yığışımlı değerlerinin K1=0.6; K2=0.8; K3=1.0 ve K4=1.2 katsayıları ile çarpılması sonucu elde edilen sulama suyu miktarının parsellere uygulanması şeklinde yürütülen deneme tesadüf bloklarında bölünmüş parseller düzeninde üç yinelemeli olarak gerçekleştirilmiştir.Konulara göre uygulanan sulama suyu miktarları denemenin ilk yılında 478.2 mm ili 1055.8 mm; ikinci yılında ise 435.0 mm ile 805 mm arasında değişmiştir. Araştırmada su dengesi eşitliğine göre belirlenen mevsimlik su tüketimleri 1989 ve 1990 yıllarında sırasıyla, 597.5-1142.2 mm; ve 563.4-1015.5 mm arasında değişmiştir.
En yüksek dane verimi denemenin her iki yılında da S1K4 konusundan elde edilmiştir. (1989’da 285 kg/da; 1990’da 242.7 kg/da) en düşük verim ise deneme yıllarında 139.0 ve 80.3 kg/da ile S3K1 konusundan alınmıştır. Genelde aynı sulama aralığında verim K değeri arttıkça artmıştır. Sulama aralığı arttıkça, aynı K
değerlerinde alınan verim ise azalmıştır.Deneme konularına göre elde olunan ortalama dane verimleri ile uygulanan toplam sulama suyu ve mevsimlik su tüketimleri arasında istatiksel olarak önemli doğrusal ilişkiler bulunmuştur.
Sulama aralıklarının 100 dane ağırlığı üzerine etkileri istatiksel olarak farklı olmamış, ancak K katsayılarının etkileri farklı olmuştur. Genelde K katsayısı arttıkça 1000 dane ağırlığı artmıştır.