GAP BÖLGESİNDE YETİŞTİRİLEN İVESİLERİN SÜT, DÖL VE ET VERİMLERİNİN ISLAHINDA EGZOTİK IRKLARDAN YARARLANMA
Proje Sorumlusu :
Prof.Dr. Lütfi ÖZCANProje Yürütücüleri :
Prof.Dr. Erdoğan PEKEL, Dr. Osman TORUN, Prof.Dr. Oktay GÜRSOYÖZET
Bu proje ile Güneydoğu Anadolu Bölgesi koşullarına uygun yüksek süt, döl ve et verimli yeni melez koyun tiplerinin oluşturulması amaçlanmıştır. Proje, 1989 yılı koç katımında Ile de France x İvesi (Fxİ), Sakız x İvesi (Sxİ) ve İvesi x İvesi (İxİ) çiftleştirmeleri ile başlamıştır. Elde edilen 1990 doğumlu Fxİ ve Sxİ ve Sxİ melezleri, 1991 yılı koç katımında karşılıklı çiftleştirilerek, 1992 yılında ortalama % 25 Ile de France, % 25 Sakız ve % 50 İvesi kanı taşıyan melez prototip elde edilmiştir.
|
Melezleme ile elde edilen Fxİ ve Sxİ melezleri süt, döl ve et verimleri bakımından kontrol grubu İvesilerle karşılaştırılmıştır. Melez grupların doğum ağırlığı, Fxİ için 5.0, Sxİ’ler için 4.6 ve İxİ’ler için 4.5 kg’dır. Fxİ’ler, % 50’nin üzerinde 5-7 kg arasında doğum ağırlığına sahip bulunmuştur. |
|
Bu özellik, yüksek oranda kalıtsal olduğu için, Ile de France x İvesi melezlemesinde, koç katımında genç toklular değil, ergin analar kullanılmalıdır. Aksi takdirde güç doğumlar ortaya çıkabilir. Elde edilen bu önemli sonuç, Türkiye’de bu ırk ile yapılacak ıslah çalışmalarında gözardı edilmemelidir. Doğumda, Ile de France x İvesi melezlerinde gözlenen bu üstünlük, sütten kesim, 1 yaş, kırkım ve koç katım ağırlıklarında da yinelenmiştir. Ayrıca Fxİ, Sxİ melezi analar, doğumda kontrol grubu İvesi analara göre daha yüksek kuzu verimine sahip bulunmuşlardır. Doğumda 100 doğuran Fxİ anadan 130, Sxİ analardan 139 kuzu elde edilirken, İvesi analardan ancak 110 kuzu elde ed
ilmiştir. Diğer bir anlatımla Fxİ ve Sxİ analar, İvesi analardan % 18 ve % 26 daha fazla kuzu doğurmuştur. Doğan kuzular, 2'nci aydan sonra (süttün kesim) 2 ay süreli keşif yem besisine alınmıştır. Besinin 56 ncı gününde Fxİ’ler, ortalama 375 g düzeyinde günlük canlı ağırlık artışı gösterirken, İxİ’ler 340 g ve Sxİ’ler 285 gramda kalmıştır. İstatistiki olarak önemli bulunan bu üstünlük, ticari kuzu eti üretiminde Ile de France koçlara beside daha fazla önem verilmesi gereğini ortaya koymuştur. Melezler (Fxİ, Sxİ), karkas performansı bakımından da saf İvesi kuzularından daha kaliteli karkasa sahip bulunmuştur. Diğer bir anlatımla melezler, İvesi kuzularından daha az yağa (% 20), daha az kemiğe (% 9) ve daha fazla kasa (% 12) sahip bulunmuşlardır. Yem değerlendirme oranı bakımından da melezler, kontrol grubu İvesilere üstünlük göstermişlerdir. Diğer taraftan melezler, yapağı verim ve kalitesi bakımından da saf İvesi kuzulardan daha üstün bulunmuştur. Melez erkekler (Fxİ, Sxİ), 48-50’S kalitede yaklaşık 4.0 kg yapağı verirken, saf İvesiler, 44-46’S kalited 2.5 kg yapağı vermiştir. Görüldüğü üzere melezler, daha (% 60) fazla ve daha üstün kalitede yapağı vermişlerdir.