HARRAN OVASI KOŞULLARINDA BUĞDAY SU VERİM İLİŞKİLERİNİN BELİRLENMESİ

Proje Sorumlusu : Prof.Dr. Atilla YAZAR

Proje Yürütücüleri : Prof.Dr. Rıza KANBER - Prof.Dr. Müjde KOÇ - Yrd.Doç.Dr. Sermet ÖNDER - Yrd.Doç.Dr. Harun KÖKSAL - Araşt.Gör. Semih Metin SEZEN - Araşt.Gör. Mustafa ÜNLÜ

ÖZET

Harran Ovası koşullarında buğday bitkisinde su-verim ilişkilerini belirlemeye yönelik olarak üç yıl süreyle yürütülen bu çalışmada iki farklı sulama programı ve her bir sulama programında 5 farklı sulama suyu düzeyinin verim ve verim unsurları üzerine etkileri saptanmıştır. Çalışmada farklı su düzeylerinin oluşturulmasında tekil lateral yağmurlama sistemi kullanılmıştır.

Yapılan çalışmada buğday bitkisi 7 günde bir yığışımlı buharlaşmaya; 14 günde bir ise 90 cm’lik toprak profilindeki eksik suyun tarla kapasitesine tamamlanması şeklinde sulanmıştır.

Buğday Tarlası

Elde edilen sonuçlar iki sulama aralığı arasında verim bakımından istatistiksel olarak bir fark çıkmaması nedeniyle sulamada gerekli işgücü de dikkate alındığında iki haftada bir sulamaların yapılmasının yöre için uygun olacağı sonucuna ulaşılmıştır. Bitki su tüketim değerlerinin de iki sulama aralığında benzer olması sulama programlamasında Class A pan’dan iki haftalık yığışımlı buharlaşma değerine eşdeğer suyun uygulanması şeklinde yapılabilir. Bu uygulamayla toprak profilinde tuz birikimi de önlenebilir.

Yöre çiftçileri en yakın iklim istasyonundan yığışımlı buharlaşma değerlerini kolaylıkla sağlayabilirler. Harran Ovası gibi sıcak, kurak rüzgarların estiği yerlerde tanelerin tam dolması için tane dolumu döneminde bitki mutlaka sulanmalıdır.

Araştırma sonuçlarına göre laterale en yakın sulama suyu düzeyinden (11) elde edilen ortalama tane verimi (iki sulama aralığının ortalaması olarak) 6925 ile 8030 kg/ha arasında değişmiştir. Anılan konuya uygulanan sulama suyu miktarı da yıllara göre 300-393 mm arasında değişmiştir. Bu konuya ilişkin bitki su tüketimi 571 ile 721 mm arasında olmuştur. Gerek bin tane ağırlığı ve gerekse hasat indeksi yeni anılan konuda en yüksek çıkmıştır. An az su alan konuda verim genelde büyüme döneminde düşen yağışa bağlı kalmaktadır.

Bugday

Yörede Mart ayından itibaren düşen yağışlar genelde en yüksek ürün almak için yeterli değildir. Bu nedenle yağışlar tarafından sağlanamayan su sulamayla sağlanmalıdır.