1

IHT, Ekim 1997'de İstanbul'da uluslar arası bir konferans düzenlemiştir. Konferans, dönemin Cumhurbaşkanı Sayın Süleyman Demirel, Ürdün veliahttı Hasan ve Pakistan Başbakanı Muhammad Nawaz Şerif tarafından desteklenmiştir. Üst düzey bankerler, önde gelen su şirketlerinin yönetim kurulu başkanları ve uluslar arası kuruluşların başkanları konferansta hazır bulunmuştur.

GAP İdaresi konferansın düzenlenmesinde aktif rol almış ve GAP Başkanı konferansta "Entegre ve Sürdürülebilir Bölgesel Kalkınmada Yenilikçi Yaklaşımlar: Güneydoğu Anadolu Projesi" başlıklı bir sunuş yapmıştır. 2 Eylül 1997 günü ise GAP Bölgesine teknik inceleme gezisi düzenlenmiştir.

GAP Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı Sürdürülebilir Kalkınma Komisyonu’nun (CSD)1998 yılı Mart ayında yaptığı ön oturuma ve aynı yıl 19 Nisan-1 Mayıs 1998 tarihleri arasında New York’ta yapılan VI. Oturuma katılmıştır.

BM tarafından 1983 yılında oluşturulan "Çevre ve Kalkınma Komisyonu", Brundtland Raporu olarak bilinen çalışmasında, çevre korumanın, ekonomik büyümeyle birlikte ele alınması gerektiği belirlenmiştir. BM Genel Kurulu ise 1992 yılında Rio’da bir Çevre ve Kalkınma Konferansı düzenlemiştir.

Bu toplantıda, üst düzey bir organ olarak "Sürdürülebilir Kalkınma Komisyonu" oluşturulması kararlaştırılmıştır. Komisyonun amaçları şunlardır:

• Konferans kararlarının etkin biçimde takibini yapmak;
• Çevre ve kalkınmayla ilgili konuların entegrasyonu için uluslararası işbirliğini geliştirmek;
• Hükümetler arası kararlara etkili ve akılcı özellikler kazandırmak; ve
• Gündem 21’in ulusal, bölgesel ve küresel düzeylerde uygulanmasını izlemek.

GAP, salt su kaynaklarının geliştirilmesine yönelik bir çaba değildir.Tersine bu proje, bütün sektörleri kapsayan ve daha 1992 Rio Konferansından önce Gündem 21 ilkelerini benimseyen entegre bir bölgesel kalkınma projesidir.

Fransa Cumhurbaşkanının daveti üzerine GAP Başkanı, Fransız Hükümeti tarafından 19-21 Mart 1998 tarihlerinde Paris’te düzenlenen "Su ve Sürdürülebilir Kalkınma" başlıklı konferansta bir sunuş yapmıştır.

GAP İdaresi Başkanı, Paris Konferansında, "Güneydoğu Anadolu Projesi: Su Kaynaklarına Dayalı Sürdürülebilir İnsani Kalkınma Modeli" başlıklı bir tebliğ vermiştir. Bu konferans öncesinde GAP İdaresi Başkanı, gene davet üzerine, "Orta Doğu Su Forumu"na hazırlık niteliğindeki bir çalıştayda yeralmıştır.

Forum, eski Sovyet lideri M. Gorbachev’le UNESCO tarafından yönetilen bir Sivil Toplum Kuruluşu (STK) olan "Uluslararası Yeşil Haç" tarafından düzenlenmiştir. "Orta Doğuda Su Krizinin Önlenmesi: Suyun Bir Çatışma Değil İşbirliği Konusu Haline Getirilmesi" başlıklı çalıştaya GAP İdaresi Başkanı "Bölgesel Sosyo-Ekonomik Kalkınma ve Su" başlıklı bir tebliğ ile katılmıştır.

Hükümetin konuya ilişkin ulusal politikaları açısından GAP İdaresi’nin Paris Konferansında yer alması önem taşıyordu. Özetle GAP İdaresi suyla ilgili kritik konuların ele alındığı bu konferansın aktif katılımcısı olmuştur.

Bu konferans vesilesiyle yapılan grup çalışmalarında, 20 Nisan-1 Mayıs 1998 tarihlerinde New York’ta yapılan BM Sürdürülebilir Kalkınma Komisyonu VI. Dönem toplantılarına hazırlık olarak taslak öneriler geliştirilmiştir.

Toplantı, Paris Konferansının önerilerinin görüşülmesi için düzenlenmiştir. TC Dışişleri Bakanlığı’nın daveti üzerine GAP İdaresi Başkanı başkanlığındaki bir GAP heyeti CSD toplantılarına katılmıştır. GAP İdaresi Başkanı, CSD programında yer alan etkinlikler çerçevesinde GAP’ın tanıtımını "GAP: Su Kaynaklarının Geliştirilmesine Dayalı Sürdürülebilir Bölgesel Kalkınmada Yenilikçi bir Yaklaşım" başlığı altında yapmış ve soru-cevaplara yönelik serbest tartışma platformu da gerçekleştirilmiştir.

CSD toplantısı sayesinde GAP’la ilgili pek çok yayın ve belgenin sergilenmesi imkanı doğmuştur.

Şubat ayında ABD’de yapılan bu konferansa GAP İdaresi Başkanı bir tebliğle katılmıştır. GAP İdaresi Başkanı tarafından sunulan tebliğin başlığı "Küresel Dünyada, Yeni İşbirliği Yaklaşımları, Konuları ve Yöneticileri" idi. Bu konferans sırasında yapılan görüşmeler sonucunda GAP İdaresi ile ASU arasında bir Mutabakat Zaptı hazırlanması kararlaştırılmış ve söz konusu anlaşma 25 Haziran 1999 tarihinde imzalanmıştır. Bu MZ’de üç başlık öne çıkmaktaydı: Ekonomik, sosyal ve kurumsal gelişme; özel çalışmalar ve tanıtıcı çalışmalar.

GAP ile SDSU arasındaki işbirliğinin ilk adımları, GAP İdaresi Başkanının Nisan 1999’da ABD yaptığı iki sunuşla atılmıştır. Bunlardan ilki "Dünya Barış Programı: Çevre ve Küresel Çatışma" seminerinde "Uluslararası Uyuşmazlıklar ve Nehir Sularının Denetimi" başlığıyla verilmiştir. Aynı üniversitenin mühendislik bölümünde verilen ikinci tebliğin başlığı ise "Fiziksel ve Toplumsal bir Mühendislik Projesi Olarak GAP" idi. Bu sunuşlar sırasında gerçekleşen görüşmeler ve tartışmalar sonucunda GAP-BKİ ile SDSU arasında bir Mutabakat Zaptı hazırlanmış ve 29 Nisan 1999 tarihinde imzalanmıştır.

Home page: www.61.com/aesn/dos_aesn/agence_sn.htm

Bu kolokyumun amacı, geniş anlamıyla su, kent ve bölge planlama alanlarındaki bilgilerin ortaya konması; eylem ve araştırma planlarıyla bu alandaki eksikliklerin giderilmesi; su, planlama ve sürdürülebilir kalkınma arasındaki ilişkilerle ilgili sorunların yanıtlanmasıdır.

GAP İdaresi Başkanı bu çalıştayda ilk oturumun başkanlığını yapmıştır. Oturumun konusu "Sürdürülebilir Kalkınma Uygulamaları açısından Ne Tür alanlar Daha Uygundur?" idi. Altı oturumla gerçekleşen çalıştayın 200-250 katılımcısı arasında Avrupa Birliği ülkeleri Çevre ve Planlama Bakanlıklarının, ilgili birim ve dairelerin temsilcileri, Bankacılar, Finansmancılar, Su Yönetim Kuruluşları temsilcileri ve araştırmacılar yer almıştır.

Home page: www.developmentmarketplace.org

Development Marketplace, Dünya Bankası tarafından son iki yıldır düzenlenen ve Şubat aylarında gerçekleştirilen bir yarışmadır. Bu yarışma, yoksullukla mücadele için projeler geliştiren ve finansman arayışı içinde olan bütün kuruluşlara açıktır.

2000 yılında, GAP BKİ’nin UNDP "Sürdürülebilir Kalkınma Programı" çerçevesinde yürüttüğü projelerden biri olan "Türkiye’de Yerel Kalkınmaya Yönelik Kapasite Gelişimi " başlıklı proje, yarışmanın son aşamasında 1200 proje arasından seçilmiştir. Ayrıca proje diğer yarışmacıların da ilgisini çekmiş, "yarışan ekipler" tarafından düzenlenen bir yarışmada en iyi ikinci proje olarak belirlenmiştir.

Bazı Türk-Alman dernekleri, Baden-Württemberg Kültür Bakanlığı’nın desteğiyle 15 Mart-4 Nisan 2000 tarihlerinde Almanya’da bir Türk Haftası düzenlemişlerdir. Bu hafta dolayısıyla paneller, gösteriler ve Türk kültürünü tanıtıcı sergiler gibi etkinlikler gerçekleştirilmiştir.

Stuttgart Sanayi ve Ticaret odası, bu kapsamda, Eyalet Ekonomi Bakanlığının desteğiyle "Ekonomik Ortak, Türkiye" konulu bir panel düzenlemiştir. Bu panele, Türkiye’den gelen resmi heyetle birlikte GAP-BKİ de katılmıştır. GAP-BKİ’den bir uzman, GAP bölgesindeki iş ortamına ilişkin bir sunuş yapmıştır.

IWRA, 2000 yılı için bir kez verilmek üzere bir Milenyum Ödülü ihdas etmiştir. Bu ödülün, entegre su kaynakları planlaması alanında önemli katkılarda bulunarak insan yaşamı kalitesinin ve çevrenin iyileşmesine yardımcı olan iki kişiye, iki kuruluşa ve iki programa verilmesi kararlaştırılmıştır.

Bu ödüllerden biri, su yönetimi, çevre koruma ve kadınların katılımını sağlama gibi alanlardaki değerli katkılarından ötürü GAP projesine verilmiştir.

Tokyo Kulübü, suyla ilgili küresel gündeme ve tartışmalara etkide bulunmak ve bu gündemi gayrı resmi olarak yönlendirmek amacıyla oluşturulan, bu alandaki etkili kişileri bir araya getiren enformel bir ilişki ağıdır.

Tokyo Kulübünün sponsorluğunu Japon Vakfı, Küresel Ortaklık Merkezi, Üçüncü Dünya Su Yönetimi Merkezi ve Uluslararası Kalkınma Araştırmaları Enstitüsü (IDRI) birlikte üstlenmektedir. Kulüp üyeleri arasında WWC’nin Başkanı ve 7 Guvernörü de yer almaktadır. Kulüp üyeleri, herhangi bir özel gündem olmaksızın yılda bir kez biraraya geleceklerdir. Toplantı sırasındaki tartışmalar, dünyada gelecek on yılın en önemli su meselelerinin neler olabileceği ve bu konularda ne tür çözümlerin olabileceği konularına odaklanmıştır. Su ve kalkınma alanında önde gelen, seçkin 14 kişinin yer aldığı Tokyo Kulübü resmen oluşturulmuş ve ilk toplantısını, 25-26 Eylül 2000 tarihlerinde Tokyo’da yapmıştır. Bu toplantıda tartışılan konular arasında sulama suyundan alınacak ücret, uzun dönemli ulusal su politikalarının eksikliği , kentsel su yönetimi, entegre su kaynakları yönetimi, kamu kesimi-özel kesim ortaklığı, yoksullar için su, bölgesel kalkınmada suyun sektörler arası eşgüdümü,büyük barajlar ve sürdürülebilir bölgesel kalkınma yer almıştır.

Toplantı sonunda Kulüp üyeleri bir sonraki on yılın öncelikli başlıkları olarak iki konuyu belirlemişlerdir:

• Yerleşik paradigmaların uygulanabilirlik açısından analizi ve gözden geçirilmesi,
• Suyun fiyatlandırılması ve maliyetlerin karşılanması

27 Eylül 2000 tarihinde halka açık ek bir toplantı ve sempozyum gerçekleştirilmiştir.

Böylece, Tokyo Kulübünün 25-27 Kasım 2001 tarihlerinde Mısır’da yapılan ikinci toplantısında üyeler az önce dile getirilen iki ana başlığı daha ayrıntılı biçimde tartışmışlardır. Üçüncü toplantının 2002 yılında Hindistan’da yapılması kararlaştırılmıştır.

WWC’nin 2. Genel Kurulu 18-20 Ekim 2000 tarihlerinde Marsilya’da yapılmıştır. Bu Genel Kurulda Guvernörler Heyetine 20 yeni üye seçilmiş, söz konusu heyette Türkiye’den üç üye yer almıştır. Bunlar GAP BKİ Başkanı, DSİ Başkanı ve Heyetin ilk kadın üyesi olarak bir STK olan Ana-Kültür Başkanıdır (Ceylan Orhun). Ayrıca WWC’ye 27 yeni üye daha kaydedilmiştir.

Guvernörler Heyeti’nin (GH) 8. ve 9. toplantıları da Ekim ayının 18. ve 20. günlerinde Marsilya’da gerçekleştirilmiştir.

GH’nin 9. toplantısı: Gündemin kabulünden sonra WWC’nin Başkanı ve Büro üyeleri belirlenmiştir. Başkan ve GH, GAP BKİ Başkanının kuruluşun yeni "Sayman"ı olarak atanmasını oybirliğiyle kabul etmiştir.

Ana-Kültür Başkanı Ceylan Orhun, atamayla gelecek üyelerin belirlenmesinden sorumlu komiteye girmiştir. Bu arada Başkan ve GH bir "Tüzük ve Yönetmelik Değişiklikleri Komitesi" oluşturulmasını onaylamıştır.

GH, Mali Komite, Su Komitesi Dünya Fon, Program Komitesi ve Bölgesel Merkezler Komitesi başkanlarını belirlemiştir.

GH, DSİ Başkanının Yayın Komitesi Başkanlığına getirilmesi konusunu bir sonraki GH toplantısında ele almayı kararlaştırmıştır.

GH, bir sonraki 10. GH Toplantısının 2001 yılı Mart ayında Türkiye’de yapılması konusunda GAP BKİ Başkanı tarafından yapılan öneriyi kabul etmiştir.

GH’nin 10. toplantısı, dünya su günü kutlamalarıyla birlikte 18-24 Mart 2001 tarihlerinde, WWC Saymanı ve GAP BKİ Başkanı ve DSİ Genel Müdürü'nün daveti üzerine Türkiye’de gerçekleştirilmiştir. 48 ülkeden 304 kurumun üye olduğu WWC’de, 3 GH üyesi dahil Türkiye’den 44 üye bulunmaktadır.

18-21 Mart 2001 tarihlerinde İstanbul’da yapılan toplantıya 24 guvernör ve yedek Guvernör ile bir düzine kadar gözlemci katılmıştır. Ayrıca 15 adayın daha üyeliği kararlaştırılmıştır.

Toplantının özel çağrılısı olan Küresel Su Ortaklığı Başkanı Margaret Catley-Carson bu toplantıda GWP ile WWC arasında geliştirilecek işbirliğine ilişkin bir sunuş yapmıştır.

Yapılacak 3. Dünya Su Forumuna ilişkin konsept raporunun sunuşunu 3. Dünya Su Forumu Sekreterliğinden Hideaki Oda ile Forum Danışmanı Yasunobu Matoba tarafından yapılmıştır.

Gözlemci ve Dünya Su Değerlendirme Programı Baş Koordinatörü olarak toplantıya katılan Gordon Young "Dünya Su Gelişim Raporu" üzerine bir sunuş yapmıştır.

Toplantının ikinci günü, WWC’nin program ve etkinlikleriyle 2003 yılında Japonya’da yapılacak 3. Dünya Su Forumu üzerinde yoğunlaşan "beyin fırtınası" ile sonuçlandırılmıştır.

Birleşmiş Milletler, Dünya Sağlık Örgütü 22 Mart 2001 günü Türkiye’de gerçekleştirilen Dünya Su Günü’nün gözlemci kuruluşu olarak belirlemiştir. 2001 yılı su gününün ana teması olarak "su ve sağlık" başlığı belirlenmiştir.

Günün amaçları şöyle özetlenmiştir:

• Temiz su, yeterli sanitasyon, hijyen ve insan sağlığı arasındaki ilişkiler konusunda bilinç ve duyarlılığın geliştirilmesi.
• Karar süreçlerine paydaşların katılımının öneminin vurgulanması.
• Kamu kuruluşları, özel kuruluşlar, hükümet dışı kuruluşlar ve geniş anlamda sivil toplumun her düzeyde birlikte çalışmasının getireceği yararların sergilenmesi.
• Gelişmekte olan ülkelerde temiz su ve sanitasyon imkanlarına erişememenin özellikle kadınlar ve çocuklar üzerindeki olumsuz etkilerinin açıklanması.
• Su tahsisi, kullanımı ve atık suların tasfiyesi konularında doğru kararları sağlamak üzere entegre su kaynakları yönetiminin oluşturulması.

2001 yılı Dünya Su Günü’nün ana teması çerçevesinde 22 Mart günü Ankara’da DSİ tarafından etkinlikler düzenlenmiştir. Bu kutlamanın ardından bir başka kutlama da, GAP-BKİ organizasyonu altında 23 Mart 2001 tarihinde Şanlıurfa’da gerçekleştirilmiştir. Bu etkinliğe kimi WWC üyeleriyle birlikte yerel uzmanlar ve ilgili meslek mensupları katılmıştır.

Bu etkinlikler çerçevesinde gerçekleştirilen konferansta sunulan tebliğler suyun aşağıda belirtilen farklı yönlerine ilişkindir: Su, Barajlar ve Su Rezervleri; Su ve Gıda Güvenliği; Su ve Çevre; Muson İklimine Sahip Bölgelerde Su.

Bu sunuşların ardından GAP İdaresi Başkanı, DSİ Genel Müdürü ve Ana Kültür Derneği Başkanı tarafından katılımcılara sırasıyla "GAP Planlama ve Uygulamalarında Entegre Yaklaşım", "Su ve Enerji" ve "Kırsal Kalkınmada Toplumsal Cinsiyet ve Eşitlik Konuları" başlıkları altında birer brifing verilmiştir.

Bu çalışmaların ardından katılımcılar için bölgede GAP’ın ekonomik, sosyal, tarımsal ve mekansal yönlerini en çarpıcı biçimde sergileyen proje alanlarına yönelik yerel gezi düzenlenmiştir.

GAP BKİ Başkanı'nın DSİ ile işbirliği halinde yaptığı bir öneri üzerine, GH İstanbul’da yaptığı 10. toplantıda kuruluşun ilk "Tematik Merkezi"nin Ankara’da kurulmasını kararlaştırmıştır. Merkezin ana teması, suya dayalı kalkınmada "sektörler arası entegrasyon ve katılım" olarak belirlenmiştir. Merkez, mali açıdan WWC’den bağımsız olacaktır. Bu konuda daha fazla bilgi için bkz. www.thematiccenter.gap.gov.tr ya da www.thematiccenter.org.

GAP İdaresi; 3-7 Aralık 2001 tarihleri arasında mevcut su krizi ile ilgili konularda en iyi çözüm ve uygulamaları belirlemek, tatlı su yönetimine yönelik çözümlerin geliştirilmesi amacıyla Bonn'da yapılan "Uluslararası Tatlı Su Konferansı"na katılmıştır. Toplantıya 49 ülkeden bakan düzeyinde, bir çok ülkeden resmi heyetler, STK ve sendika temsilcileri katılmışlardır. Bakanlar 2 gün boyunca toplanmışlar ve 'Bakanlar Bildirgesi'ni yayınlamışlardır. Ayrıca, teknik heyetler, 5 gün boyunca toplanarak tartışmışlar ve bir metin hazırlamışlardır. Söz konusu toplantı, 2002 yılında Johannesburg'da yapılan 'Dünya Sürdürülebilir Kalkınma Zirvesi'ne hazırlık niteliğinde olması nedeniyle ayrı bir önem taşımıştır.

GAP ve özellikle Ilısu Barajı projesinin AKPM (Avrupa Komisyonu Parlamenterler Meclisi) bağlamında uluslararası kurum, kuruluş ve STKlarca aleyhimize istismar etme çabalarına karşı olarak Dışişleri Bakanlığı aracılığıyla Strazburg'da yapılan AKPM 2002 Yaz Oturumu kapsamında GAP Bölgesindeki kültürel mirasın korunmasına yönelik çalışmaların uluslararası platformda etkin tanıtımını sağlamak amacıyla 26 Haziran 2002 tarihinde açılan fotoğraf sergisine, GAP İdaresi, GAP İdaresi Başkan Yardımcısı, Tasarım ve Üretim Koordinatörü ile birlikte sergi için hazırlanan 29 orijinal fotoğraf ve 1500 adet broşür ile katılmışlardır.

26 Ağustos - 4 Eylül 2002 tarihleri arasında Johannesburg'da (Güney Afrika) yapılan "Sürdürülebilir Kalkınma Dünya Zirvesi"ne GAP İdaresi başkanı katılmıştır. GAP kapsamında yürütülen 3 proje, Zirvede 16 Ağustos-7 Eylül 2002 tarihleri arasında açılan Ubuntu Fuarında sergilenmiştir. Türkiye adına 6 başlık altında toplam 36 en iyi uygulama örnekleri seçilen bu projeler arasında GAP kapsamında yer alan projeler şunlardır :

• Yoksullukla Mücadele ve Sürdürülebilir Kalkınma başlığı altında "Çok Amaçlı Toplum Merkezleri (ÇATOM) Projesi;
• Sürdürülebilir Kalkınmada İş Dünyası ve Sanayi başlığı altında "GAP Girişimci Destekleme ve Yönlendirme Merkezleri" (GAP-GİDEM) Projesi ve
• Yönetişim ve Sürdürülebilir Kalkınma başlığı altında GAP İdaresi, UNDP ve Habitat Gündem 21 Gençlik Derneği ile ortaklaşa yürütülen "Gençlik için Sosyal Gelişim Projesi"dir.

Dünya Su Konseyi (World Water Council) tarafından; yerel, bölgesel ve küresel su konularını belirleme, bu doğrultuda, kullanıcılar, karar vericiler, uzmanlar ve uluslararası kuruluşlar düzeyinde duyarlılık ve bilinç geliştirmek amaçlarıyla 1997 yılından itibaren üç yılda bir Dünya Su Forumu düzenlenmektedir.

3. Dünya Su Forumu, 16 - 23 Mart 2003 tarihleri arasında Japonya’nın Kyoto, Shiga ve Osaka kentlerinde gerçekleştirilmiştir. Forumda çok sayıda ülkeden çeşitli sektörlerden, su konuları ile ilgili uzmanlar, araştırmacılar, uluslararası örgüt, sivil toplum kuruluşları, uluslararası finans kuruluşları, özel sektör temsilcileri, karar vericiler, hükümet, devlet temsilcileri ve su kullanıcıları geniş bir katılımla yer almıştır.

3. Dünya Su Forumu Sekreteryası’nın davetlisi olarak katılımlarının mali boyutu Sekreterya tarafından desteklenen GAP İdaresi Heyeti, Forum’da üç ayrı oturum düzenlemiştir. Bunlar:

• GAP : Su Kaynakları Geliştirilmesinde bir Paradigma Değişikliği : 20 Mart 2003 tarihinde "Barajlar ve Sürdürülebilir Kalkınma" teması çerçevesinde yapılan oturumda GAP İdaresi - WWC Tematik Merkez tarafından ortaklaşa gerçekleştirilen toplantının amacı, GAP'ı su ve toprak kaynaklarına dayalı çok boyutlu insan odaklı sürdürülebilir bölge kalkınma projesi olarak sunmaktı. Konuşmacılar tarafından GAP'ın, entegre su kaynakları ve insan odaklı yönetimi ile hem fakirliği azaltmada hem de sosyal transformasyonu gerçekleştirmede kendine has bir örnek olduğu ifade edilmiştir. Bu oturuma, Japon özel ve kamu sektörü, uluslar arası kalkınma ajansları, akademik kuruluşlar ve sivil toplum örgütü temsilcilerinden oluşan 60 dan fazla katılımcı katılmıştır.
• Su ve Yoksulluk : 16 Mart 2003 tarihinde yapılan bu oturumun temel amacı, disiplinler arası yaklaşım içinde su, yoksulluk ve kalkınma arasında ilişkileri analiz etmek olup, Hindistan, Endonezya ve Türkiye'den bir çok örnek çalışma da tartışılmıştır. Bir çok seçkin araştırmacı tarafından sunulan bildirilerde, su konusunda çalışan hükümetler, sivil toplum örgütleri, şirketler, profesyonellerin yoksulluk şartlarını azaltmak amacıyla etkin su kaynakları yönetiminin benimsenmesini sağlayıcı yönde çalışmaları gerektiği vurgulanmıştır. WWC Tematik Merkezi'nin son yayını olan "Suyun Geliştirilmesi ve Yoksulluğun Azaltılması" yayını çerçevesinde toplanan "Su Fakirlik Endeksi" ve benzeri bir çok konu oturuma katılan ilgililerle paylaşılmıştır.
• Suyun Fiyatlandırılması : 19 Mart 2003 tarihinde gerçekleştirilen oturumda uluslar arası alanda suyun fiyatlandırılması konusunda seçkin su uzmanları ve araştırmacıları tarafından sunuşlar yapılmıştır. Uzmanlar ve araştırmacılar tarafından özellikle büyük sulama sistemlerinde kullanıcılar arasında su kullanım verimliliğini temin etmek ve maliyet paylaşımına yönelik pratik yöntemler aktarılmıştır. Ayrıca, Hindistan ve Türkiye'de katılımcı sulama birlikleri ve su fiyatlandırma sistemleri uygulamaları sonucunda elde edinilen deneyimler paylaşılmış olup, sanayileşmiş ülkeler kapsamında Fransa'nın sulama sistemlerinin finansal sürdürülebilirliğine ilişkin politikaları da sunulmuştur.

Sonuç olarak, sulama sistemleri bakım ve işletim maliyetlerinin son yıllarda giderek arttığı; suyun fiyatlandırılmasının finansal sürdürülebilirliği sağlamada bir araç olacağı belirtilmiştir. Ancak, tüm maliyetin geri dönüşümünü sağlayıcı makul bir fiyatlandırmanın sağlanmasının gerekliliği vurgulanmıştır.

GAP İdaresi, ayrıca, "Gençlik Forumu"na ve "Kültürel Çeşitlilik Panel"ine sunuşlarıyla da katkı vermiştir. Öte yandan Forum öncesi çalışmalarıyla GAP İdaresi çalışanları bir dizi ödüllere layık görülmüşler, Paydaş Sergi Alanına proje posterleriyle, birçok oturum ve panele de görüşleriyle katkıda bulunmuşlardır. GA İdaresi Forum’da oturum düzenleme fırsatını elde eden tek Türk kuruluşu olmuştur.

GAP İdaresi, Forum’da resmi olarak sunulacak "World Water Actions Report" metnine doğrudan girdi sağlamış ve Forum kapsamında düzenlenmiş olan 3 ayrı yarışmada da finalist olmuştur.

GAP İdaresi uzmanlarından Adalet Budak "Water Voice" Projesinde gösterdiği iki yıl boyunca gösterdiği başarı ile 2000 mesajcı arasında ikincilik ödülünün sahibi olmuştur.

GAP İdaresi danışmanlarından Jeni Grossman "Water Journalists" yarışmasında "Zeugma" konulu gazete yazısı ile 3. ödülünün sahibi olmuştur. Ayrıca GAP İdaresi’nin koordinasyonunda Güneydoğu’da 9 ilde yürütülen "Gençlik" ve "ÇATOM" Projeleri Paydaş Sergi Alanında sergilenen 100 poster arasına seçilmiştir.

Forumun yapıldığı tarihlerde GAP İdaresi Başkanı'na Forum’a yaptığı hizmetlerden ötürü madalya verilmiş ve GAP İdaresi Başkanı bu ödülle aralarında Japonya Eski Başbakanı R. Hashimoto’nun da bulunduğu 8 kişi arasında yer almıştır.

Forum’da Su ve Yoksulluk, Su Arzı, Sanitasyon, Hijyen ve Su Kirliliği, Su ve İklim, Barış için Su, Su ve Yönetişim, Su, Gıda ve Çevre, Su ve Kültürel Çeşitlilik, Su Altyapısının Finansman, Su ve Enerji vb. gibi ana temalar; Barajlar ve Sürdürülebilir Kalkınma, Özel Sektör Kamu Ortaklığı gibi konular; Gençlik Dünya Su Forumu, Gazeteciler Paneli, CEO Panel, Cinsiyet ve Su gibi başlıca gruplar, özel programlar ve bölgesel günler çerçevesinde toplam 351 oturum düzenlenmiştir.

Forum’un ilerleyen günlerinde Foruma paralel olarak resmi düzeyde Kıdemli Yetkililer Toplantısı, Alt Grup Toplantıları ve Bakanlar Konferansı düzenlenmiştir.

Türkiye Forum ve resmi toplantılar kapsamında Dışişleri Bakanlığı, DSİ, Tarım Bakanlığı, GAP İdaresi, üniversite (ODTÜ) ve sivil toplum kuruluşlardan (DHKD, TEMA) gelen katılımcılar tarafından temsil edilmiştir.

182 ülkeden 20 binden fazla kişinin katılımının sağlandığı bu küresel önemdeki organizasyon çerçevesinde, genel olarak su konuları ile ilgili mevcut durum, dünyanın çeşitli bölgelerindeki son gelişmeler ve su ile ilgili gelecekte yaşanabilecek problemler ele alınmıştır. Forum, herkese açık, şeffaf ve demokratik niteliğiyle, birçok ülkeden çeşitli sektörlerden katılımcıların su kaynakları kullanımı ve yönetimi alanındaki sorunlara sürdürülebilir çözümler bulma yolundaki deneyimlerini, eylemlerini ve en iyi uygulanmalarını paylaştıkları bir platform olmuştur.

www.world.water-forum3.com/2003/eng/topics/topics0323-12.html

İdaremiz Heyeti’nin 3. Dünya Su Forumu’nun sonuçları ve su kaynakları yönetimine getirebilecekleri ile ilgili görüş ve önerileri aşağıdaki başlıklar çerçevesinde hazırlanmıştır:

1- Su Kaynakları Gelişimi ve Yoksullukla Mücadele

Küresel düzeydeki suyla ilgili ilk toplantı olarak BM tarafından 1977 yılında Mar Del Plata’da düzenlenen Su Konferansı ve Dünya Sürdürülebilir Kalkınma Zirvesi (Johannesburg, 2002) gibi küresel ölçekteki toplantılar çerçevesinde "hızla artan dünya nüfusunun sosyo-ekonomik ihtiyaçlarını karşılamak için yeterli ve iyi kalitede su arzı temin etme" taahhüdü; yoksullukla mücadele ve sürdürülebilir kalkınma ilke ve uygulamalarının da ön plana çıkması 1980’li ve 1990’lı yıllarda göz ardı edilen bu konuların 3. Dünya Su Forumunda tekrar aynı önemde ve ivedilikle ele alınmasına neden olmuştur.

Su kaynaklarının sürdürülebilir kullanımı, ekonomik büyüme, sosyal istikrar ve yoksullukla mücadele konuları Forum’da 33 tema, 5 bölgesel gün kapsamında gerçekleşen 351 oturumda sıklıkla vurgulanmıştır.

Bu doğrultuda, Forumdaki oturumlarda su, kalkınma ve yoksullukla mücadele arasında kurulan güçlü bağlantı GAP uygulamaları başta olmak üzere ülkemizin izlediği ekonomik kalkınma hedefleri ve su politikaları ile örtüşmekte olup olumlu bir gelişme olarak izlenmiştir.

2- Su Kaynaklarına Erişim ve Sağlık

Giderek hızla artan dünya nüfusu, alışılagelmiş yöntemlerle ulaşabilen yerüstü ve yer altı su kaynaklarını bir yandan hızla ve bilinçsizce tüketmekte, diğer yandan su kalitesi ile ilgili sorunları yaratarak dünya sağlığına ciddi tehdit teşkil etmektedir.

Su kaynaklarının kıtlaşması, sınırlı su kaynaklarının sınıraşan niteliğinden dolayı birden çok ülke tarafından rekabet içinde kullanılıyor olması "çatışmaların" devletler arasında çıkacağı görüşünü uzun yıllar ön plana çıkarmıştır. Böylece, önümüzdeki yıllardaki "çatışmalar"; güvenli ve yeterli miktarda suya erişemeyen, taşkın ve kuraklık gibi felaketlerden en yıkıcı biçimde etkilenen ve yine su kaynaklı hastalıklar nedeniyle sosyal ve ekonomik faaliyetlerini sürdüremeyen geniş yoksul kitlelerin yaşadığı bölgelerde meydana gelebilecektir.

Bu nedenle yoksulluğun azaltılması amacıyla yerel, bölgesel ve küresel istikrar için giderek önem kazanan su kaynaklarının geliştirilmesi uygulamaları, birçok uluslararası ve bölgesel kalkınma ajansları tarafından desteklenmiş ve Forum’da "Su ve Yoksulluk" ve "Su Arzı, Sanitasyon, Hijyen ve Su Kirliliği" temaları, çeşitli paydaşları interaktif bir tartışma ortamında bir araya getirerek birçok oturuma kaynaklık etmişlerdir.

3- Bölgesel Su Diyalogları

Dünya Su Forumu’nda üzerinde önemle durulan bir konu da "bölgesel diyalogların" önemi olmuştur. Forum’da çeşitli ülke ve uluslararası kuruluşların öncülüğünde Forum öncesi yapılan hazırlık çalışmalarıyla da belirginleşen beş bölge (Asya-Pasifik, Afrika, Amerika, Ortadoğu-Akdeniz ve Avrupa) çerçevesinde çok sayıda "bölgesel günler oturum"ları düzenlenmiştir.

Türkiye su sektöründeki çok yönlü deneyimini (su kaynakları geliştirilmesi ve yönetimi; suya dayalı kalkınma ve yoksullukla mücadele) değerlendirerek yakın geçmişte devletleşen Orta Asya Türk Cumhuriyetleri ile deneyimlerin karşılıklı paylaşıldığı ve ortaklıkların geliştirilebildiği bölgesel diyaloglar kurabilir. 4. Dünya Su Forumu’nun ev sahipliğine, WWC düzeyinde GAP İdaresi’nin girişimleri ve Dışişleri Bakanlığı’nın bu yöndeki desteğiyle talip olan Türkiye için bu zaman dahilinde edinilecek bölgesel tecrübeler ve işbirliği adımları Forum vizyonunun geliştirilmesinde çok faydalı olacaktır.

4- Bütüncül Su Kaynakları Yönetimi: İzleme ve Değerlendirme

21 Mart 2003 tarihinde Forum’un sonuç belgesi olarak ve Bakanlar Konferansına da girdi vermek amacıyla Organizasyon Komitesi tarafından "Taslak Forum Belgesi" (Preliminary Forum Statement) hazırlanmış ve Forum web sayfası dahilinde ilgili tarafların dikkatine sunulmuştur. Bu belgede, dünya su forumların başlıca düzenleyicisi olan Dünya Su Konseyi’nin temel hedefleri kapsamındaki başlıca eylem alanları, küresel su durumu ve sorunları hakkında bilinci artırmak; rekabet halindeki su kullanıcısı sektörler ve paydaşlar arasında diyaloglar yoluyla çözümler bulmak ve yerel düzeyde "bütüncül su kaynakları yönetimi" amaçlı eylemleri desteklemek olarak belirlenmiştir.

Söz konusu belge dahilinde, Forum'da çeşitli taraflarca küresel, bölgesel, ulusal ve yerel düzeyde uygulanacak 100’den fazla eylem için de taahhütlerde bulunulmuştur. Bu taahhütlerin başında, Dünya Su Konseyi’nin öncülüğünde, BM ilgili kuruluşları, uluslararası sivil toplum kuruluşları, araştırma kuruluşları ve uluslararası finans kuruluşlarının içinde yer aldığı bir konsorsiyumun kurulması gelmektedir. Bu konsorsiyum bir program dahilinde hükümetlere etkin su kaynakları yönetimi için gerekli yöntem ve uygulamaların sağlanabildiği bir sistem geliştirecek ve böylelikle hükümetler bu sistem aracılığıyla su sektörüne ilişkin planlama, geliştirme, yönetim ve mali politikalarını oluştururken etkin yöntemlere başvurabileceklerdir.

5- WEHAB ve 3. Dünya Su Forumu

Johannesburg Dünya Sürdürülebilir Kalkınma Zirvesi (2002) çerçevesinde BM Genel Sekreterinin öncülüğünde geliştirilen, su kaynakları yönetiminin kilit sektör kabul edildiği, sürdürülebilir kalkınma uygulamalarının öncelikle gerçekleştirileceği ve sosyo-ekonomik kalkınmanın temel sektörlerini ve aralarındaki yapısal bağlantıları simgeleyen WEHAB (Water-Energy-Health-Agriculture-Biodiversity) girişimi; Forum’da çeşitli oturumlarda, temaların açılış ve sonuç panellerinde sıklıkla gündeme gelmiştir.

Öte yandan "Taslak Forum Belgesi" içinde "öneriler", "eylemler" ve "taahhütler" bölümlerinde de WEHAB’a göndermeler yer almıştır. Forum boyunca gerek tartışmalarda gerekse tüm çıktılarda önemle vurgulanan görüş, etkin su kaynakları yönetiminin WEHAB çerçevesi ile ilişkilendirildiğinde somut uygulamalara ve eylemlere dönüşebileceği olmuştur.

3. Dünya Su Forumu’nun sağladığı platform içinde çok taraflı diyaloglar sonucu gelişen ve bu katkılarla Johannesburg’dan bu yana özellikle su sektörü tarafından daha geniş bir kabul gören WEHAB yaklaşımı ülkemizin suya dayalı kalkınma politika ve uygulamaları ile koşutluk içindedir. Nitekim suya dayalı kalkınma projeleri içinde başarılı uygulamaları ile GAP, uluslararası platformlarda henüz kuramsal tartışmaları sürmekte olan WEHAB gibi girişimlerin esasen 1990’lı yılların başından bu yana yaşama geçirildiği örnek bir projedir. Ayrıca WEHAB yaklaşımı ve uluslararası alandaki paralel gelişmelerle izlenen bir diğer ortaya çıkan diğer bir olumlu durum yenilenebilir enerji olarak vurgulanan hidro-enerjinin yararlarının ve çevre dostu bir enerji olarak nitelendirilmeye başlanmış olmasıdır.

6- Sektörlerarası Diyaloglar

WWC, IWMI, GWP, FAO, UNEP, UNDP, WB, WMO, IUCN gibi uluslararası kuruluşların Forum öncesinde başlayan sistemli çalışmaları ile biçimlenen: "Su ve İklim Diyaloğu" ve "Su, Gıda ve Çevre Diyaloğu" kapsamında sundukları veriler, değerlendirmeler ve politika seçenekleri Forum’da kayda değer, somut sonuçlar doğurmuşlardır. Nitekim her iki "diyalog" çerçevesinde ilgili kuruluşlar sürekli işbirlikleri kurduklarını ilan etmişler ve bu öncelikli konular üzerinde uygulamaya yönelik bilimsel çalışmaların süreceğini taahhüt etmişlerdir.

7- Sanal Su

WWC, UNESCO-IHE, FAO, IWMI, SOAS, IFPRI gibi uluslararası kuruluşlar ve araştırma kurumlarının öncülüğünde Forum’da ilgili oturumlarda önemle ele alınan "sanal su" (virtual water) kavramı önümüzdeki dönemin uygulamaya yönelik başlıca araştırma konularından biri olarak ön plana çıkarılmıştır.

Su kaynaklarının kıt olduğu ve talebin giderek arttığı bölgelerde (Ortadoğu ve Kuzey Afrika gibi) hükümetlerin "sanal suyu" ulusal ve bölgesel su, gıda ve çevre politikalarının başlıca bir bileşeni olarak kabul etmeleri gerektiği görüşü önemle vurgulanmıştır. Kurak ve yarı-kurak kuşaklarda yer alan ve su kaynakları kıt olan ülkelerin suyu büyük oranlarda ve israflı bir biçimde kullanan tarıma tahsis etmek yerine dünya gıda pazarlarından gerekli gıdayı temin etmelerinin mümkün olduğu görüşü temeline dayanan "sanal su", ülkemiz bölgesel su politikaları için önemli açılımlar sağlamaktadır.

Nitekim giderek artan talep karşısında kullanımı sınırlı biçime dönüşecek stratejik değerdeki sınıraşan su kaynaklarımız üzerinde kıyıdaş ülkelerin tarımsal faaliyetler kaynaklı aşırı su talepleri "sanal su" seçeneği gündeme getirilerek karşılanabilir. Sanal su alanında önümüzdeki dönemde sistemli araştırmalar kapsamında sürecek bu çalışmaların yakından takip edilmesi yararlı olacaktır.

8- UNESCO "Su Arabuluculuk Mekanizması"

Taslak Forum Belgesi’nde de kaydedildiği üzere, UNESCO ve WWC henüz adı resmen konmamış, bağımsız bir danışma mekanizması olarak şekillenme aşamasında olan, sınıraşan sularla ilgili sorunları çözmeye yönelik teknik danışmanlık, eğitim, arabuluculuk ve benzer işlevleri yerine getirecek bir oluşum için taahhütte bulunmuşlardır. Bu oluşumun hazırlıkları Forum öncesinde başlamış olup, UNESCO’nun desteklediği PC-CP programı kapsamında WWC’nin de dahil olduğu bir işbirliği çerçevesinde devam etmektedir. GAP İdaresi’nin WWC’nin üst düzey karar verme mekanizmalarında temsil edilmesi keyfiyetiyle bu oluşum yakından takip edilmiş ve şekillenmesine de ulusal çıkarlarımız paralelinde bir ölçüde katkıda bulunulmuştur.

WWC Büro üyeliğine sahip olan GAP İdaresi, daha önce ilgili kurumlarımızla da (Dışişleri Bakanlığı ve DSİ) elektronik posta ve diğer görüşme ortamlarında paylaştığı bu gelişmenin yakından takip edilmesinde yarar görmektedir. Kuruluşunun ardından vereceği danışmanlık hizmetlerinde ve diğer uygulamalarında "bağlayıcı" faaliyetlerde bulunmayacak olsa da, bu mekanizma içinde barındırdığı önde gelen araştırmacı ve uzmanları; birçok örnek olay çerçevesindeki sistemli çalışmaları ve sınıraşan sulara ait uzlaşmazlıkların çatışmalara dönüşmeden önce danışma, eşgüdüm, diyalog, müzakere gibi tekniklerle barış ortamı içinde çözümüne yönelik ana hedefleriyle dikkate değer bir oluşum olarak şekillenmektedir.

9- Bölgesel ve Uluslararası Alanda Su Hukukunun Gelişimi

Öte yandan uluslararası alanda 1990’lı yılların sonu ve 2000’lerin başı itibariyle küresel ve bölgesel düzeyde geniş kabul görerek deklare edilen BM Uluslararası Suların Seyrüsefer Dışı Kullanımı Sözleşmesi, Dünya Barajlar Komisyonu Raporu ve Avrupa Birliği Su Direktifleri gibi uluslararası ve bölgesel nitelikteki su kaynakları yönetimine ilişkin belgeler 3. Dünya Su Forumu’nda çeşitli platformlarda, sürdürülebilir kalkınma, işbirliği ve insanlığın refah ve barış içinde yaşaması gibi hedefler çerçevesinde sıklıkla göndermelerde bulunulan kaynaklar biçimine dönüşmüşlerdir. Önümüzdeki dönemde ülkemiz, jeopolitik konumu, siyasal hedefleri, uluslararası hukuka uygun dış politika uygulamaları ile sahip olduğu stratejik değerdeki sınıraşan su kaynaklarını da göz önünde bulundurarak, bu gelişmeleri yakından izlemek ve biçimlendirmek durumunda olabilecektir.

1. Dr. Mahmoud Abu Zeid; Dünya Su Konseyi Başkanı (WWC) : "Suyun Fiyatlandırılması : Tartışılabilir Bir Konu Olarak"
2. René Coulomb; Dünya Su Konseyi (WWC) Başkan Yardımcısı : "Suyun Fiyatlandırılması : Fransız Politikası ve Avrupa Perspektifi"
3. Dr. Rajiv Gupta; IAS, India: "Türkiye'de Suyun Fiyatlandırılması"
4. Thomas Zeller; İsveç Kalkınma ve İşbirliği Ajansı (Swiss Agency for Development and Cooperation) : "Kamu-Özel Ortaklığında Ticari Olmayan Riskler Yönetimini Geliştirmedeki Fırsatlar"
5. Jean-Marie D’Aspe; Su Temin Şirketi (Water Supply Company), Marseilles: "Gelişmekte Olan Ülkelerde Suyun Fiyatlandırması"

1. Margaret Catley-Carlson; Küresel Su Ortaklığı Başkanı (Chair of the Global Water Partnership) : "Su Yönetişimi : Yoksulluk ve Cinsiyet Rolleri Boyutu"
2. Dr. Caroline Sullivan; Ekoloji ve Hidroloji Merkezi (Centre for Ecology and Hydrology), Wallingford, UK : "Yoksulluğun Azaltılmasında Bir Araç Olarak Su Yoksulluk Endeksi"
3. Dr. S. Limaye; Groundwater Institute, India: "Düşük Gelir Grubu Ülkelerde Yer altı Suyunun Geliştirilmesi Yoluyla Fakirliğin Azaltılması : Hindistan Deneyimi"
4. Sandrine Serres-Motte; Water Supply Company of Marseille, France: "Gelişmekte Olan Ülkelerde Su Temini Projesinde Sivil Toplum Örgütleri ve Özel Firma Arasındaki Ortaklık"
5. Prof. Dr. Miki Nakayama; Tokyo Üniversitesi (University of Tokyo) : "Endonezyada İki Baraj İnşası Projelerinde Yeniden Yerleşim Konuları"
6. Dr. Sibel Kalaycıoğlu; ODTÜ (Middle East Technical University, Turkey) : "Türkiye'de, GAP Bölgesinde, Özellikle Kadınlarda, Su Kaynakları Kullanımı ve Erişiminin Etkileri, Kadın Üzerine Sosyal Değerlendirme Çalışması"
7. Dr. Henning Bjornlund; Güney Avustralya Üniversitesi (University of South Australia) : "Gelişmekte Olan Ülkelerde Yoksulluğun Azaltılması Yönetiminde Kurumsal Elemanlar"

1. Kaya Yaşınok; GAP BKİ: "GAP'a Genel Bir Bakış"
2. Dr. Yakup Darama; State Hydraulic Works, Turkey: "GAP Bölgesinde Sulama Projeleri ve Hidro Planlar"
3. Dr. Cecilia Tortajada; Third World Centre for Water Management: "Suyla Birlikte İnsan Odaklı Kalkınma"
4. Prof. Doğan Altınbilek; ODTÜ: "Suyun Fiyatlandırılması ve GAP Bölgesinde Katılımcı Sulama Yönetimi"
5. Yildiray Lise; WWF, Turkey: "GAP Bioçeşitlilik Projesi"

Türkiye'nin üyesi olduğu Uluslararası Tarımsal Araştırmalar Merkezi (CHIEAM-Centre Interntaional de Hautes Etudes Agronomiques Mediterranéennes) ile bu merkezin faaliyette olan dört merkezinden biri olan Akdeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü (Mediterranean Agronomic Institute of Bari-IAMB), INCOMED (International Cooperation with Mediterranean) programına finansal destek isteme konusunda Avrupa Birliği (AB) tarafından teşvik edilmiş; Akdeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü, AB'nin teklif çağrısı sonucunda Avrupa Komisyonu INCO-MED Programı tarafından finanse edilen "Akdeniz Tarımında Su Tasarrufu Tematik Ağı" (WASAMED) üzerine bir tematik ağ kuruluşunu formule etmek için çalışmalara başlamıştır.

GAP İdaresi, birbiriyle bağlantılı 8 Çalışma paketinden biri olan Katılımcı Su Yönetimi ve Kültürel Miras başlıklı 'Çalışma Paketi 5' içerisinde ODTÜ-Ekonomi Bölümü, Çukurova Üniversitesi ve Kısas Sulama Birliğiyle beraber yer almış olup bu doğrultuda, WASAMED projesi koordinatörü CHIEAM-Bari ile ortaklaşa 15 - 19 Aralık 2003 tarihleri arasında Şanlıurfa' da paket içinde ağırlıklı olarak Akdeniz ülkelerinden katılımcıların katıldığı "Katılımcı Sulama Yönetimi ve Kültürel Miras" başlıklı bir çalıştay düzenlenmiştir.

Çalıştayın temel amacı, katılımcı sulama yönetimi ve kültürel miras konularında yapılan çalışma, araştırma, yayın ve benzeri çalışmaları bir katalog haline getirmek ve paket içinde yer alan her ülkenin, bu kataloglara dayalı ülke raporlarını hazırlayarak bir bilgi ağı oluşturmak, böylece bu konularda Akdeniz Bölgesindeki ilgili organizasyonları, sivil toplum örgütlerini, su kullanıcılarını, bilim adamları ile politika ve karar alıcıları bir araya getirmektir.

GAP İdaresi tarafından söz konusu çalıştay kapsamında Katılımcı Su Yönetimi ve Kültürel Miras başlıklı 'Çalışma Paketi 5' içerisinde yer alan 16 ülke (Güney Kıbrıs hariç) temsilcileri çalıştaya davet edilmiştir. Çalıştaya 11 ülke (Cezayir, Mısır, Ürdün, Lübnan, Malta, Tunus, Filistin, Suriye, Fas, İspanya, İtalya) ve AB Komisyonundan bir kişi ile birlikte toplam 31 temsilci katılmıştır. Portekiz, Yunanistan ve Almanya gibi ülke temsilcilerinin bir kısmı güvenlik bir kısmı ise uygun olmayan hava koşulları nedeniyle çalıştaya katılamamışlardır.

Çalıştay protokol konuşmaları ile başlamış, katılımcı sulamanın temel boyutlarına ilişkin İtalya, İspanya ve Türkiye'den katılan uzmanların bildirilerini sunmaları ile devam etmiştir. Çalıştayın ikinci gününde katılımcılar konu ile ilgili ülke raporlarını sunmuşlar ve sunuşları takiben verilen ara tartışmalarda konular, soru-cevap biçiminde daha kapsamlı bir biçimde değerlendirilmiştir. Çalıştayın üçüncü gününde iki çalışma grubu oluşturulmuş; çalışma grupları, katılımcı sulama yönetimi konusunda temel konuların, sınırlayıcıların belirlenmesi; katılımcı sulama yönetimi sürecinin nasıl değerlendirileceği, sonuçları ve kültürel mirasa dayalı teknolojilerin geliştirilmesi gibi ana başlıklarda çalışmışlardır. Her iki grup tarafından, grup içerisinde yer alan ülkelerin yukarıdaki konular kapsamındaki mevcut durumları ve sorunları tartışılarak ortaya çıkan genel sonuçlar, grup sözcüleri tarafından anlatılmıştır.

Çalıştayın son gününde düzenlenen arazi gezisinde Atatürk barajı ve Şanlıurfa Tünelleri gezilerek genel durum hakkında bilgi verilmiştir. Şanlıurfa'daki Kısas Sulama Birliğine yapılan ziyarette Birlik yöneticileri ve çiftçiler ziyaret edilmiştir. Bu ziyaret çerçevesinde katılımcı sulamaya ilişkin soru-cevaplar ile karşılıklı görüş alışverişinde bulunulmuştur.

Uygun olmayan hava koşulları nedeniyle çalıştay bir gün önce tamamlanmış olup, WASAMED Sekreteryası tarafından, çalıştaya ilişkin tüm bilgi ve değerlendirmelerin önümüzdeki aylarda web sayfasında yayınlanarak, çıktılarının Tunus'ta yapılacak ikinci çalıştayda kitap olarak dağıtılacağı açıklanmıştır.

1998 yılından buyana o yılın temasına uygun etkinlik çerçevesinde her yıl 22 Mart tarihinde kutlanan Su Günü’nün 2004 yılı teması "Su ve Afetler" olarak belirlenmiş olup Şanlıurfa’da GAP İdaresi ve Harran Üniversitesi ile ortaklaşa Harran Üniversitesi Prof. Dr. Hüseyin APAN Konferans Salonunda gerçekleştirilmiştir.

DSG kutlaması çerçevesinde çeşitli kurum, kuruluşlar ve sivil toplum örgütlerinin katılımıyla bir panel düzenlenmiştir. Su Günü kutlamaları çerçevesinde etkinlikler doğrultusunda "Çocuk Gözüyle GAP" resim sergisi, katılımcılara yönelik karalama atölyesi, "Su ve Afetler" temalı resim sergisi, ilk öğretim okullarında temaya uygun kompozisyon yarışması yapılmış, ayrıca Bölgedeki sulama birlikleri, Harran Üniversitesi Ziraat Fakültesi ve ilgili mühendislik fakültesi öğrencilerinin de katılımı sağlanmıştır.

Dünya Su Günü kutlamaları çerçevesinde düzenlenmiş olan panel, DSİ 15. Bölge Müdürü, GAP İdaresi Başkanı, Harran Üniversitesi Rektörü, Şanlıurfa Belediye Başkanı ve Şanlıurfa Valisi açılış konuşmaları ile başlamıştır. Açılış konuşmalarını takiben Şanlıurfa’da ilk öğretim okulları arasında "Su ve Afetler" konulu düzenlenen Resim ve Kompozisyon Yarışması sonucunda dereceye giren öğrencilere ödülleri verilmiştir.

Ödül töreninden sonra ilgili kamu kurum, kuruluşlar (Sağlık Bakanlığı, Çevre ve Orman Bakanlığı, Harran Üniversitesi, GAP Bölge Kalkınma İdaresi, HABİTAT ve Gündem 21. Gençlik Derneği, Başbakanlık Türkiye Acil Durumu Yönetim Genel Müdürlüğü, Bereket Sulama Birliği) ve sivil toplum kuruluşları yetkilileri tarafından katılım sağlanmıştır. Panelde ilgili kurum yetkilileri tarafından "Dünya Su Gelişme Raporunda Su ve Afetler Konusu", "Su Yönetiminde Bir Paydaş Olarak Gençlik", Sulama Sonrası Gözlenen İklim Değişiklikleri", "Afet Yönetimi", "Sulamanın Davet Ettiği Afetler", "Erozyon ve Erozyon Kontrolü", "Su Afetlerinin Önlenmesi ve Su Kalitesinin Artırılmasında Ağaçlandırma ve Erozyon Kontrolü Çalışmalarının Önemi", "Havza Planlaması ve Havza Islah projeleri", "Suyla İlgili Afetler Sonucunda Ortaya Çıkan Bulaşıcı Hastalıklar" başlıklı bildiriler sunulmuştur.

Bunlara ilaveten, Harran Üniversitesinin diğer bir konferans salonunda ilköğretim okulu öğrencileri için "Su ve Afetler" temasına uygun bir diğer panel düzenlemiştir. Panel çerçevesinde GAP İdaresi yetkilileri tarafından "Suyla Bulaşan Hastalıklar", "Su ve Atıksu Yönetimi" konularında çocuklarda konuya yönelik farkındalık yaratmak amacıyla bildiriler sunulmuştur.

Ayrıca, panel çerçevesinde İdaremizin de katıldığı Japonya'da yapılan 3. Dünya Su Forumu kapsamındaki derlenen mesajlardan "Su ve Afet" temalı mesajlara yönelik ve Elazığ Ormancılık Araştırma Enstitüsünün "GAP Bölgesi Ormanlarının Su Üretimine Etkileri" konulu slayt gösterileri yapılmıştır.

DSG sunulan bildirimler bir kitap halinde GAP İdaresi tarafından derlenmektedir.

Komşu ülkelerle ticari ilişkilerimizin gelişmesini sağlamak üzere düzenlenen "ihracat amaçlı yurtdışı işadamı gezileri"nin ilki 60 kişilik bir heyetle Aralık 2004’te Ürdün’e yapılmıştır. Gezi sonrasında turizm, plastik ve ıtriyat alanlarında Bölge firmaları ile Ürdün’lü firmalar karşilikli ticarete başlamişlardir.

GAP Bölgesi’ne yerli ve yabancı yatırımcıların çekilmesi için Bölge’ye iş amaçli geziler düzenlenmiş; iş adamlarina GAP Bölgesi’nde yatırım yapmanın avantajları anlatılmıştır. Bu kapsamda gerçekleştirilen ziyaretler:

• Çin Ekonomi ve Ticaret Müsteşarı (6-8 Haziran 2004)
• İngiliz Turizm Yatırımcıları (12-15 Temmuz 2004)
• Güney Kore Büyükelçisi ve işadamlarından oluşan heyet (22-26 Kasım 2004)

• 3 Kasım 2004 tarihinde Avusturya-Viyana’da Ticaret ve Sanayi Odası ile işbirliği içinde 80’e yakın yerli ve yabancı yatırımcıya ‘GAP Projesi ve Yatırım Fırsatları’ konusunda detaylı bilgilendirme yapılmıştır.
• 1-10 Eylül 2004 tarihleri arasında Etyopya, Sudan ve Kamerun’dan gelen 11 üst düzey teknik heyete yönelik olarak kırsal alanlarda su temini araştırma ve geliştirme kapsamında Türkiye’deki uygulamaları yerinde incelenmesini içeren bir çalışma seyahati düzenlenmiştir.
• Afganistan Su ve Elektrik Bakanlığı’ndan gelen 30 kişilik teknik heyete yönelik olarak,"Sulama Yönetimi ve Tarimsal Teknikler" konularinda deneyimleri paylaşmak amaciyla Idaremiz tarafindan 04-26 Kasim 2004 tarihleri arasinda bir çalişma seyahati düzenlenmiştir.
• GAP Idaresi ile Türk Işbirligi ve Kalkinma Idaresi Başkanligi (TIKA) arasinda 20 Aralik 2004 tarihinde "Egitim Alaninda Teknik Yardim ve Işbirligi" Protokolü imzalanmiştir.

• Kongo Demokratik Cumhuriyeti Kirsal Kalkinma Bakani ve beraberindeki 5 kişilik heyet, kirsal bölgelerin kalkinmasinin saglanmasi konusunda Türkiye ile işbirligi yapmak, ülkemizin ve GAP Idaresi’nin kırsal kalkınma yaklaşımı ve kırsal kalkınma deneyimlerinden faydalanmak amacıyla 05-12 Ağustos 2004 tarihleri arasında GAP Bölgesi’ne teknik bir gezi gerçekleştirmiştir.
• NATO üyesi ülkelerin Türkiye yillik inceleme ziyareti kapsaminda, 50 kişiden oluşan bir heyet 8 Eylül 2004 tarihinde GAP’la ilgili çalışmalar ve projeler hakkında bilgi almak ve incelemelerde bulunmak amacıyla Şanlıurfa’yı ziyaret etmiştir.
• Mısır Su Kaynakları ve Sulama Bakanlığı üst düzey yetkililerden oluşan 6 kişilik Mısırlı heyet, GAP İdaresi Başkanlığı ile Mısır Güney Vadi Kalkınma Projesi (TOSHKA) arasında yürütülen işbirliği çerçevesinde 14-19 Eylül 2004 tarihleri arasında Ankara ve GAP Bölgesi’nde çeşitli ziyaretlerde bulunmuştur.
• 20-23 Aralik 2004 tarihleri arasinda Fas Toprak Düzenlemesi, Su ve Çevre Bakani Abdelkebir Zahaud ve beraberindeki heyet baraj yapimi, havza içi su transferi, sulama teknikleri vb. konularda Türkiye’nin deneyimlerinden faydalanmak; ayrıca GAP’la ilgili çalışmaları yerinde görmek ve incelemelerde bulunmak amacıyla GAP Bölgesi’ni ziyaret etmiştir.

Bölge’deki yatırım potansiyelinin bölge içi ve dışı yatırımcılara anlatılması, ortak yatırım imkanlarının araştırılması, karşılıklı ticari ilişkilerin kurulabilmesi ve geliştirilmesi amacıyla a) Bölge’de ulusal ve uluslararası forumlar, b) İhracat amaçlı yurtdışı işadamları gezisi, c) Bölge’ye yatırım amaçlı iş gezileri düzenlenmiştir. Ayrıca, GAP’ın yatırım fırsatlarının uluslararası platformda tanıtımı amacıyla çalışmalar yapılmıştır.

Bölge’deki yatırım potansiyelinin bölge içi ve dışı yatırımcılara anlatılması, ortak yatırım imkanlarının araştırılması, sektörler bazında sorun ve çözüm önerilerinin görüşülmesi, karşılıklı ticari ilişkilerin kurulabilmesi ve geliştirilmesi amacıyla Sayın Başbakanımızın himayesinde TOBB, TÜSİAD, MÜSİAD ve TÜGİAD’ın da katılımıyla 14 Mayıs 2005’te Şanlıurfa’da 1. GAP İş ve Yatırım Forumu gerçekleştirilmiştir. Bu foruma tekstil, gıda, turizm, tarım, makine imalat, inşaat ve diğer sektörlerden toplam 750 firma ve iş adamı katılmıştır. Katılan firma ve iş adamlarının 283’ü sektör odalarına katılmıştır. Bunların 107’si Bölge dışından, 173’ü de Bölge içindendir.

Bölge ülkelerinin ekonomik potansiyellerinin harekete geçirilmesi, ortak yatırım imkanlarının araştırılması, karşılıklı ticari ilişkilerin kurulması ve geliştirilmesi amacıyla GAP İdaresi ile Diyarbakır Sanayi ve Ticaret Odası’nın işbirliğinde, "I. Ortadoğu Ekonomik İşbirliği Forumu" 2 Ekim 2005 tarihinde Diyarbakır’da düzenlenmiştir. Foruma Ortadoğu ülkelerinden (Irak, İran, Ürdün ve Suriye) 106, GAP Bölgesi’nden 88 ve Bölge dışından da 24 olmak üzere toplam 218 kişi katılmıştır.

• 10-11 Mart 2005 tarihlerinde Almanya’da (Berlin) yapılan 11. Türk - Alman İşbirliği Konseyi’nde GAP’ta yatırım fırsatlarını anlatan bir sunuş yapılmıştır.
• 5-7 Haziran 2005 tarihlerinde yapılan Türk - Amerikan İş Konseyi Toplantısı’nda GAP ile ilgili bilgilendirme yapılmıştır.

Türkiye’nin Orta Doğu’da oluşacak barış sürecine katkıda bulunmak amacıyla özellikle 1995’lerden itibaren Filistin’in ekonomik, sağlık, tarım, turizm, eğitim potansiyelinin geliştirilmesine yönelik işbirliği anlaşmaları ile başlattığı süreç; 24 Aralık 2003 tarihli Eylem Planı ile gelişmiştir. 2004 yılının ikinci yarısından itibaren çalışmalar ulusal düzeyde başlatılmıştır.

Bu çerçevede; Dışişleri Bakanlığı, GAP İdaresi, Sağlık Bakanlığı, Tarım ve Köy İşleri Bakanlığı, DPT Müsteşarlığı, Türk İşbirliği ve Kalkınma İdaresi Başkanlığı (TİKA); TOBB ve Devlet Hava Meydanları İşletmesi yönetici ve uzmanlarından oluşan bir heyet, 31 Ocak - 06 Şubat 2005 tarihleri arasında Filistin’i ziyaret etmiştir. Heyet, Filistin’in sosyo ekonomik durumunu, temel ihtiyaçlarını ve Türkiye ile potansiyel işbirliği alanlarını belirlemek amacıyla Ramallah, Gazze, Bethlehem ve Nablus’ta Filistin Ulusal Yönetimi Bakanı, Milli Eğitim Bakanı, Planlama Bakanı ve Turizm Bakanı ile temaslarda bulunmuştur. Bu temaslarda tespit edilen konular raporlanarak kitap haline getirilmiş ve ilgili kurumlara gönderilmiştir.

Filistin mevcut durum raporuna istinaden, Türkiye Cumhuriyeti’nin ilgili her kurumunun, ihtiyaçlar doğrultusunda neler yapılacağına yönelik önerileri, önümüzdeki dönem karşılıklı yürütülecek işbirliği kapsamında geliştirilecek ve uygulamaya aktarılacaktır.

• A.B.D. Dışişleri Bakanlığı Su Danışmanı Charles Lawson 18-20 Mart 2005 tarihleri arasında Şanlıurfa’yı ziyaret etmiştir.
• UNDP Türkiye Daimi Temsilcisi ile İsviçre Büyükelçisi’nin 6-9 Haziran 2005 tarihleri arasındaki bölge ziyareti sırasında UNDP ile birlikte yürütülen sosyal projelerin devamı ve bu projeler için AB ve UNDP kaynaklarından yararlanılması için girişimde bulunulması hususunda görüş birliğine varılmıştır.