|
|
|
II. SOKAKTA ÇALIŞAN ÇOCUKLARIN REHABİLİTASYONU PROJESİ
a) Gerekçe
Sokakta çalışan çocuklar olgusu gelişmiş ve gelişmekte olan bir çok ülkede olduğu gibi Türkiye’de de ciddi bir sorundur. Ülkemizde sokakta çalışan çocukların en yoğun bulunduğu kent İstanbul olmakla birlikte son yıllarda yoğun göç nedeniyle benzer durum Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nde de görülmeye başlanmıştır.
Kentlere gelen ailelerin eğitim düzeyleri düşüktür ve çoğu kent ortamında geçerli hünere sahip olmayan vasıfsız işgücü konumundadır. Bu tür işlerde sağlanan gelirin devamlı olmayışı aileleri çocuklarını küçük yaşlarda, bazen okulla bir arada bazen de okuldan alarak bilgi-beceri gerektirmeyen herhangi bir işte çalıştırmalarına yöneltebilmekte, sokaklarda yaşayan ve çalışan çocuk sayısının artmasına neden olmaktadır.
Sokaklarda çalışan çocuklara yönelik endişeler son yıllarda artmıştır. Bunun nedenleri; sokakta çalışan çocukların sayısının özellikle büyük kentlerde gözle görünür biçimde artması, bu tür çalışmanın iş yasası kapsamı dışında kalması ve sokaklarda çalışan çocukların fiziksel ve psiko-sosyal risklere aşırı açıklığı, çocukların yaşlarının küçüklüğü, uzun süre çalışmaları ve çalışmanın eğitimlerine olumsuz etkileri ve çocukların daha tehlikeli işlere yönelme eğilimleri; fuhuş, uyuşturucu ve çocuk kaçakçılığı gibi işlerin sokaklarda cereyan etmesi nedeniyle sokaklarda çalışan çocuklar, çocuk işçiliğinin ortadan kaldırılmasına yönelik çalışmalarda öncelikle ele alınması gereken gruptur.
b) Giriş
Eğitim çağında olması gerekirken çalışan çocuk olarak karşımıza çıkan 6-14 yaş grubu arasındaki çocuklar, aile bütçesine katkıda bulunmak ve/veya çeşitli nedenlerle sokaklarda çalışmak ya da bulunmak zorunda kalan, çalışma koşulları ve biçimleri ne olursa olsun çalışma yaşamında tehlikelerle karşı karşıya kalmaktadır. Bu yaş grubu içindeki sokakta çalışan çocuklar, İdaremizin dezavantajlı konumda gördüğü toplumsal gruplardan biri olarak ele alınmış ve bu konuda ilgili ulusal ve uluslararası kuruluşlar, sivil toplum örgütleri ve yerel yönetimlerle işbirliği içinde "Sokakta Çalışan Çocukların Rehabilitasyonu Projesi" başlatılmıştır.
c) Diyarbakır Kentinde Sokakta Çalışan Çocukların Rehabilitasyonu Projesi
Diyarbakır Kentinde Sokakta Çalışan Çocukların Rehabilitasyonu Projesi çocuklara yönelik bir rehabilitasyon ve eğitim-destek merkezinin kurulmasını, merkez uzmanlarının eğitimini, ilgili kamu ve sivil toplum kuruluşlarının temsilcilerinin katıldığı bir eylem komitesinin kurulmasını ve oryante edilmesini, çocuklara yönelik eğitim programlarını içermektedir.
Diyarbakır’daki sokak çocuklarının çoğunluğunu aile bağları kopmamış sokakta çalışan çocuklar oluşturmaktadır. 4.000'in üzerinde sokakta çalışan çocuğun bulunduğu illerden yalnızca biri olan Diyarbakır’ın nüfusu hızla artmaktadır. 1990 nüfus sayımı'na göre kent merkezinin nüfusu 381.144 iken 1997 yılında 511.640’a ulaşmıştır. Diyarbakır kentinin sanayi temeli, kente göçen ailelerin istihdamına olanak tanıyacak düzeyde değildir.
Diyarbakır özelinde sokak çocuklarının yaptıkları iş, sokaklarda satıcılık yapmak ya da çeşitli hizmet işlerinde çalışmaktır. Bu çocuklar işlerini genellikle sokaklarda, caddelerde, yol kavşaklarında, pazarlarda, parklarda, bahçelerde, cami, hastane, market, otel, sinema gibi binaların önlerinde yapmaktadırlar.
Proje çerçevesinde 15 Şubat 1999 yılında "75.Yıl Çocuk ve Gençlik Merkezi" açılmıştır. Merkezin amacı, çocuğu sokağın tehlikelerinden korumak, sokakta çalıştırılan çocuğu, sokaktan kurtararak; eğitim, sağlık, giyim gibi temel ihtiyaçlarını karşılamak ve nihayetinde çocuk işçiliğine son vermektir.
d) İşbirliği Yapılan Kuruluşlar
Proje, GAP Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı'nın koordinasyonunda Diyarbakır Valiliği, Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) ve Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Genel Müdürlüğü (SHÇEK) işbirliği ve uluslararası bir sivil toplum örgütü olan Joint Distribution Committe (JDC)'nin teknik ve finansal katkısı ile başlatılmıştır.
e) Elde edilen kazanımlar
GAP İdaresi 2003 yılı Mayıs ayında projeden çekilmiş olup, uygulamalar Diyarbakır Valiliği ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü eliyle yürütülmeye devam etmektedir.
|
|
|
f) Adıyaman Kentinde Sokakta Çalışan Çocukların Rehabilitasyonu Projesi
Diyarbakır İli’ndeki "75.Yıl Çocuk ve Gençlik Merkezi" modelinin benzer bir şekilde Adıyaman İli’nde uygulanması amacıyla "Adıyaman Kentinde Sokakta Çalışan Çocukların Rehabilitasyonu Projesi" hazırlanmış olup; uluslararası bir sivil toplum kuruluşu olan Amerikan Ortak Dağıtım Komitesi’nden (JDC) katkı sağlamıştır.
Adıyaman Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü tarafından Nisan 2002 tarihinde, sokakta çalışan yaklaşık 800 çocuk tespit edilmiştir. Bu çocukların sorunlarını ortaya çıkarmak amacıyla gerçekleştirilen araştırmada 98 çocukla görüşme yapılmıştır. Araştırma kapsamındaki çocukların tamamına yakınının göç yolu ile Adıyaman’a yerleştikleri, çocukların mensup oldukları ailelerde çocuk sayısının yüksek olduğu bulgulanmıştır.
Araştırma kapsamındaki çocukların yüzde 52’sinin 05-12 yaş, yüzde 45’inin 13-15 yaş, yüzde 3’ünün 16 yaş ve üzeri olduğu saptanmıştır. Çocukların yaptıkları işlere bakıldığında ise ayakkabı boyacılığı, simit satıcılığı, küçük ev ve el malzemeleri satıcılığı, sigara, mendil satıcılığı yaptıkları görülmüştür.
Yine araştırma kapsamındaki çocukların yüzde 86,7’si öğrenimine devam etmekte, yüzde 13,3’ü ise okula devam etmektedir. Bu durum çocukların genelde okula devam ettiği ancak okul dışındaki zamanlarını sokakta çalışarak geçirdiği sonucunu çıkarmaktadır. Bu da çocukların eğitimlerinin kesintiye uğramasına, okul başarı durumlarının düşük olmasına ve gelecek dönemlerde okulu bırakmalarına zemin hazırlamaktadır.
Bu proje çalışan çocukların yaşam kalitesinin, sağlık, beslenme ve eğitim alanlarında yardım sağlayarak ve psiko-sosyal destek vererek yükseltilmesi için hazırlanmıştır. Başlıca hedef grubu, Adıyaman’da küçük yaşlarda, sokaklarda, çok tehlikeli ve istismara açık işlerde çalışan çocuklar oluşturmaktadır. Bu proje 18.02.2003 tarihinde İdaremiz ve Adıyaman Valiliği arasında imzalanan protokol çerçevesinde yürürlüğe konulmuş, Adıyaman Çocuk ve Gençlik Merkezi kurulmuştur.
Adıyaman Çocuk ve Gençlik Merkezi’nde alan çalışmaları yapılmakta, merkeze devam eden çocuklara yönelik sosyal faaliyetler gerçekleştirilmektedir. Folklor çalışmaları, müzik, masa tenisi, bilgisayar eğitimi, bilardo ve kütüphane hizmetleri vardır.
Okula gitmeyen çocukların okula başlamaları için çalışmalar yapılmaktadır. Öğrenimine devam etmeyip 15 yaş üstü çocukların meslek edinmelerine yönelik çalışmalara da başlanmıştır. Aralık 2005 tarihi itibariyle Çocuk ve Gençlik Merkezi’nde 169 çocuğa ulaşılmıştır.
Projenin altyapısı tamamlanarak uygulama tamamıyla Adıyaman Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğüne bırakılmıştır.
Son Güncelleme : 16 Ocak 2008
