IV. ÇOCUK OKUMA ODALARI PROJESİ

Ülkemizin nüfus ve yüzölçümü açısından %10’unu oluşturan GAP Bölgesi’nde son yirmi yıldır kırdan kente hızlı ve yoğun bir göç yaşanmış; bu durum issizlik sorununu ve yoksulluğun etkilerini artırmıştır. Kırdan kente göç edenler çoğunlukla çok düşük ücret/gelir karşılığı, marjinal alanlarda, kayıt dışı ya da mevsimlik islerde çalışmakta; çocuklar da hane geçimine katkıda bulunmaları amacıyla çalıştırılmaktadır. Yapılan araştırmalar yoksulluktan en fazla etkilenen nüfus gruplarının basında kadınlar ve çocuklar olduğunu göstermektedir. Kadınların sosyal ve ekonomik konumlarının iyileşmesi ise doğrudan hane refahına yansımaktadır. GAP İdaresi tarafından kalkınmanın özel hedef grupları olarak genç kız ve kadınlar ile çocukların durumunun iyileştirilmesine, özellikle çocukların eğitimde başarılarının artırılmasına yönelik olarak bütüncül ve entegre bir yaklaşımla projeler yürütülmektedir. Bu projelerden biri de "Çocuk Okuma Odaları Projesi"dir.

a. GAP Bölgesi’nde Çocuklar

GAP Bölgesi’nin nüfusu oldukça genç ve dinamik bir yapıya sahiptir. Bölge nüfusunun yaklaşık yarısını 0-14 yas grubu çocuklar (%42) oluşturmaktadır ve çocuk sayısının fazlalığı, eğitim ve çocuklara yönelik hizmetlerde yetersizliklere yol açmaktadır.

Çocukların fiziksel, zihinsel, sosyal ve duygusal gelişimlerinin en hızlı olduğu 0-6 yas arası dönemdeki gelişmeler daha sonraki dönemlerini büyük ölçüde etkilemektedir. Bu nedenle okul çağındaki çocukların yanı sıra okul öncesinde de çocuklara eğitim fırsatlarının yaratılmasına gereklilik bulunmaktadır. Yoksul ve eğitimsiz hanelerde çocuklar okula devam edebilseler bile ders çalışabilecekleri ve kendilerini geliştirebilecekleri yeterli ortam olmadığından dolayı yeterince ders çalışamamakta; bir kısmı da erken yasta çalışmaya başlamaktadırlar. Ayrıca altyapı yetersizliği, çok çocukluluk, yoksulluk, cinsiyet ayrımcılığı, çocuk kavramının yeterince yerleşmemesi, spor olanaklarının yetersizliği, sosyal ve kültürel faaliyetlerin azlığı, eğitim materyali eksikliği, yetersiz beslenme, sağlık ve hijyen sorunları, bilgi teknolojilerine ulaşamama, oyun oynanacak sosyal mekanların yokluğu gibi sorunlarla karsılaşmaktadır. Bu sorunlara bağlı olarak okula gönderilmeme, okula devamsızlık ve başarısızlık, çocuk isçiliği, suça yönelme ve madde bağımlılığı gibi daha büyük sorunlar ortaya çıkmaktadır.

Türkiye’nin de taraf olduğu Çocuk Hakları Sözleşmesi’nde 0-18 yasları arasındaki her birey çocuk olarak tanımlanmaktadır. Ayrıca Çocuk Hakları Sözleşmesi, "Yasama, Gelişme, Korunma ve Katılım" gibi çocukların temel haklarını vurgular. Bu bağlamda çocukların temel hakları ve gereksinimlerine ulaşabilmelerinde eğitim vazgeçilmez öneme sahiptir ve eğitimde fırsat eşitliğinin sağlanması için özellikle okul öncesi ve okul çağında olan yoksul çocuklara yönelik kendilerini duygusal, sosyal ve zihinsel yönden geliştirebilecekleri uygun ortamlar yaratılmalı ve bu çocuklara destek sağlanmalıdır.

b. Çocuklara Açılan Yeni Pencere; ÇOCUK OKUMA ODALARI

GAP Bölge Kalkınma İdaresi koordinatörlüğünde yürütülen Çocuk Okuma Odaları ile okul öncesi ve okul çağındaki çocukların ders çalışabilmeleri, kitap okuyabilmeleri, araştırma yapabilmeleri ve sportif, kültürel, sanatsal faaliyetlerden yararlanabilmeleri için mekanlar oluşturulmakta ve bu yolla çocukların zihinsel, duygusal, kişisel ve sosyal gelişimlerinin desteklenmesi amaçlanmaktadır.

ÇOCUK OKUMA ODALARI'nda hedef grup 5-6 yaş okul öncesi ve 7-14 okul çağı yaş grubundaki çocuklardır.

c. Çocuk Okuma Odaları’nda Yürütülen Faaliyetler

* Erken çocukluk programları (5-6 yaş grubu çocuklara yönelik oyun, resim, müzik vb.),
* Eğitim programları (bilgisayar, etüt, derslere destek çalışmaları, kitap okuma ve anlatma seansları vb.),
* Sanatsal ve kültürel programlar (tiyatro / drama, resim, müzik, halk oyunları vb.),
* Spor faaliyetleri (basketbol, masa tenisi vb),
* Çocuklara ve ailelere yönelik rehberlik faaliyetleri,
* Aile görüşmeleri,
* Annelere yönelik sağlık, anne-çocuk eğitimi, işlevsel okur-yazarlık eğitimi.

Çocuk Okuma Odaları’nda eğitici olarak; çocuk gelişimciler, sınıf öğretmenleri, branş öğretmenleri, ana sınıfı öğretmenleri görev almaktadır.

d. Çocuk Okuma Odaları’nın Hedefleri

• Çocukların sokağın olumsuz ve riskli ortamından uzaklaştırılması,
• Çocukların kötü alışkanlıklardan uzak tutulmaları,
• Çocukların oyun yoluyla özgüven kazanmalarının sağlanması,
• Grup dinamiği içerisinde etkileşim kurarak sosyalleşmesi,
• Çocuklara ders çalışma alışkanlığının kazandırılması,
• Okula henüz başlamamış çocukların erken çocukluk gelişimi programıyla okula hazırlanmalarının sağlanması, okula giden çocukların başarılarına destek olunması,
• Okula giden çocukların derslerine yardımcı olunarak temel eğitimlerinin desteklenmesi,
• Yoksul ailelerin çocuklarının basta kitap olmak üzere eğitim araç-gereçlerine ulaşabilirliklerinin arttırılması,
• Okula giden çocukların okul başarıları konusunda öğretmenleri ile birebir ilişki kurulması,
• Okul çağında olup okula kaydolmamış çocukların özellikle kız çocuklarının okula kayıtlarının yapılması,
• Risk altındaki çocukların tespit edilerek, ailelerinin ilgili kamu kurum ve kuruluşlarına yönlendirilmesinin sağlanması,
• Nüfusa kayıtlı olmayan çocukların tespit edilip, nüfusa kayıtlarının yapılması,
• Çocuklar aracılığıyla ailelere ulaşılarak, rehberlik hizmetlerinin verilmesi.

e. Ortaklıklar

GAP İdaresi koordinatörlüğünde yürütülen ÇOCUK OKUMA ODALARI'nın kurulmasında ve isletilmesinde Valiliklerle, Kaymakamlıklarla ve Belediyelerle işbirliği yapılmakta, ulusal ve uluslararası kuruluşlar, sivil toplum örgütleri ve özel sektörden finansal ve teknik destek sağlanmaktadır.

f. Alınan Destekler

UNICEF, Avustralya Büyükelçiliği, Frito-Lay Türkiye Firması, Diyarbakır Rotaractlar, Sosyal ve Kültürel Yasamı Geliştirme Derneği, Türkiye Büyük Millet Meclisi, AÇEV, üniversiteler, gönüllü eğiticiler gibi kurum, kuruluş ve kişiler Çocuk Okuma Odalarına finansal, araç-gereç ve insan kaynakları konularında destekler vermiştir. Gönüllü kişi ve kuruluşların desteği ile bu odalar daha da gelişip yaygınlaşacak ve çocuklar için ışık olacaktır.