a) Batman İlinde Yapılan Faaliyetler

Çocukların ikamet ettikleri adresler belirlendikten sonra aile incelemeleri yapılmış ve ailelere proje hakkında bilgi verilmiştir. Bu çalışmadan sonra çocuklar faaliyetlerin yürütüleceği merkezlere yönlendirilmiştir.

Merkezlerde çocuklara Türkiye Eğitim Gönülleri Vakfı (TEGV) eğitim standardına uygun etkinlikler düzenlenmiştir. Bilgisayar, masa tenisi, halk oyunları, futbol tiyatro, oku-düşün-yap, sağlık eğitimi, LGS dersleri verilmiştir.

7-8-9 Şubat tarihinde Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) tarafından Milli Eğitim Bakanlığı (MEB) işbirliği ile çalışmaların yapıldığı bölgelerdeki okullarda (8 okulda) görev yapan 233 öğretmen ve idareciye "Sokakta Çalışan Çocuklara Yaklaşım" konulu eğitim verilmiştir.

Sokakta çalışan çocuklardan oluşturulan "Sokaktan Sahneye" adlı bir tiyatro grubu kurulmuş ve bu tiyatro grubu "Sırça Köşk" adlı tiyatro oyununu başarı ile sahnelemiştir.

Batman Belediyesi’nin açmış olduğu yaz kamplarına 100 çocuk gönderilmiştir.

"Hayata Sporla Tutunmak" adı altında futbol turnuvası yapılmış, 144 çocuktan oluşan 8 takım oluşturulmuştur. Bu müsabakalar sonucunda 9 çocuk "Petrol Spor" alt yapısına, 27 çocuk ise Belediye Spor alt yapısına yerleştirilmiştir.

Çalışmaların yürütüldüğü merkeze 3000 kitaptan oluşan bir kütüphane kurulmuştur.

Proje kapsamında Batman İlinde 873 sokakta çalışan çocuğa ulaşılmıştır.

b) Gaziantep İlinde Yapılan Faaliyetler

Sokakta çalışan çocuklara yönelik sosyo-ekonomik alan çalışması yapılmıştır.

Türkçe, İngilizce, matematik, geometri kursları; çevre ve sağlık eğitimleri (kişisel ve genel hijyen, beslenme, çeşitli hastalıklar ve bunlardan korunma yolları, ev kazalarında yapılması gerekenler vb. konularda) ve oyun atölyesi çalışmaları yapılmıştır.

Çocuklara çeşitli uğraş alanları sağlamak ve yeteneklerini keşfedip kendilerini farklı yollarla ifade etmelerine yardımcı olmak amacıyla müzik grubu ve koro oluşturulmuş, halk oyunları ekibi kurulmuş, tiyatro çalışmaları yapılarak kültürel faaliyetler düzenlenmiştir.

Çocukların el becerilerini geliştirmek için resim, mum yapımı, kartonlarla el sanatları, oyun hamuru çalışmaları vb. aktivitelerin uygulandığı "Düşler Atölyesi" kurulmuştur.

Çocukların taklit yeteneklerini keşfetmek, tiyatro çalışmaları yapmak, doğaçlama oyunlar oynamak ve bu şekilde çocukların kendi öz güvenleri sağlamak amacıyla sinema gösterimi ve animasyon çalışmaları yapılmıştır.

100 aileye ev ziyaretleri yapılmış ve bu ailelerin sosyal inceleme raporları hazırlanmıştır.

Ailelere yönelik bilinçlendirme eğitimleri yapılmış, ailelere çocuğun sokakta çalışırken yaşadığı sorunlar ve taşıdığı riskler hakkında bilgi verilmiş ve çocuğunu sokakta çalıştırmanın ailelere yönelik hukuki boyutu aktarılmıştır.

Aile planlaması ve kadın sağlığı eğitimi ile kadınlara yönelik aile planlaması, kadın sağlığı ve cinsel korunma yöntemleri konusunda bilgiler verilmiştir.

Proje kapsamında Gaziantep ilinde 821 sokakta çalışan çocuğa ulaşılmıştır.

c) Şanlıurfa İlinde Yapılan Faaliyetler

Şanlıurfa’da hem ailelere hem de çocuklara yönelik pek çok eğitim faaliyeti ve projeler düzenlenmiş, ailelerin bu eğitim ve iyileştirme faaliyetlerine katılımı sağlanmıştır.

Ailelere yönelik okuma-yazma kursları, sağlık eğitimleri, piknik, gezi, sinema gösterileri ve işe yerleştirmeler yapılmıştır.

Futbol, halk oyunları, basketbol, masa tenisi, resim, tiyatro, izcilik, satranç, duvar boyama, ahşap oyuncak atölyesi gibi aktivitelerin yanı sıra İngilizce ve Türkçe dersleri verilmiş, ayrıca ailelere yönelik iş eğitimi yapılmıştır.

Proje kapsamında Şanlıurfa ilinde toplam 650 sokakta çalışan çocuğa ulaşılmıştır.

d) Her Üç İlde Yapılan Faaliyetler

Can Çocuk Yayınları işbirliği ve bir çok yazar ve tiyatro sanatçısının gönüllü katılımı ile çocuklara okuma alışkanlığını kazandırmak amacıyla "Okuma Şenlikleri" düzenlenmiştir. Bu etkinliğe konuk olan yazarlar ve tiyatro sanatçıları çocuklara kitaplardan çeşitli bölümler okumuş, onlarla sohbet etmiş ve çocukların hayal güçlerini geliştirici oyunlar oynamışlardır. Bu faaliyet kapsamında her biri 3000 kitaptan oluşan beş kütüphane oluşturulmuştur.

25 Ocak 2006’ta düzenlenen bir basın toplantısıyla Şanlıurfa, Batman ve Gaziantep illerinde sokakta çalışan çocukların eğitim masraflarının -kitap, defter, önlük, çanta vb.- gönüllü veliler tarafından karşılanması ve böylece ailelere ekonomik katkı sağlanması amacıyla "Velim Olur musun?" kampanyası başlatılmıştır. İnternet sayfası üzerinden, çocukların bireysel olarak ailevi durumları, ihtiyaçları olan okul araç-gereçlerinin belirtildiği künyeler hazırlanmış ve bu doğrultuda veli olacak kişi/kuruluşlar, çocukların ihtiyaçlarını kampanyanın sponsor firması Express Kargo aracılığı ile çocuklara ulaştırmıştır. Kampanya aracılığı ile 3627 çocuk gönüllü veli sahibi olmuştur.

Kampanyanın kamu oyunda büyük ilgi görmesi üzerine, bu sorunun yaşandığı diğer illerde de okul ihtiyaçlarını karşılamak ve/veya ailesinin geçimine katkıda bulunmak amacıyla sokakta, tarım ve/veya sanayi sektöründe çalışmak zorunda kalan çocuklar için programın devam ettirilmesi amacıyla MEB, Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu (SHÇEK) ve ILO işbirliği yapmış ve 10 Mart 2006 tarihinde program 12 farklı ilde başlatılmıştır.

Sokakta çalışan çocuk olgusuna toplumun dikkatini çekmek amacıyla "Dikkat Sokakta Çocuk Var!" bir spot film çalışması yapılmış ve ulusal televizyon kanallarında gösterime sunulmuştur.

Proje Kapsamında Ulaşılan Çocukların İlere Göre Dağılımı

Proje kapsamında toplam 2344 çocuğa ulaşılmıştır.

Kurumsallaşma ve sürdürülebilirlik; Projenin uygulama aşamasında Gaziantep, Batman ve Şanlıurfa valilikleri ve belediyelerin yanı sıra söz konusu illerdeki Sosyal Hizmetler İl Müdürlükleri ile yakın çalışılmıştır. Projenin alt faaliyetlerinde ilgili kamu kuruluşları, özel sektör ve ulusal ve uluslararası kuruluşlarla da işbirliği ortamları yaratılmıştır.

d) Değerlendirme

Sokakta çalışan çocukların yaşam koşullarının iyileştirilmesi ve eğitime katılma sürelerinin arttırılmasını hedefleyen bu program bileşeni; Batman, Gaziantep ve Şanlıurfa illerinde uygulanmıştır.

Proje ayrıca, sokakta çalışan ve risk altındaki çocuklar konusunda faaliyet gösteren kamu ve sivil toplum kuruluşları arasındaki ortaklıkları destekleyerek, bu alanda katılımcı bir yönetişim modelinin oluşturulmasını da hedeflemiştir. Proje kapsamında, oluşturulan "Eylem Komiteleri" çerçevesinde her üç kentte valiliklerin öncülüğünde kamu kurumlarının, yerel yönetim birimlerinin, sendika ve sivil toplum örgütlerinin temsilcileri bir araya getirilmeye çalışılmıştır.

Bu proje bileşeninin önemli bir işlevi, Gaziantep, Batman ve Şanlıurfa il merkezlerinde belirli mahalleler ile sınırlı olsa da, sokakta çalışan çocukların bir envanterinin çıkarılması idi. Faaliyetler sonucu sosyo-ekonomik kalkınmaya doğrudan bir katkıdan çok, sokakta çalışmak zorunda kalan 7-14 yaş grubundaki çocukların, sokakta çalışma sürelerinin azaltılması ve az sayıda çocuk için de sokakta çalışmayı tamamen bırakmaları sağlanabilmiştir. Çocukların okullarına devamlarında belirgin bir artış sağlanmış ve sokakta risk altında geçirdikleri sürenin azaltılmasına büyük ölçüde katkı yapılmıştır. Proje çerçevesinde sunulan hizmetlerle sosyal açıdan çocukların kendilerini güvende hissettikleri, sosyal, kültürel ve sportif faaliyetlerle psikolojik gelişimlerine olumlu katkıda bulunulduğu söylenebilir.

Bu bileşen kapsamındaki faaliyetler şunlardır :

• "Velim Olur musun?" kampanyası
• Kitap ve okuma şenliği
• Sağlık eğitimi
• Bilgisayar eğitimi
• Tiyatro faaliyeti
• Spor faaliyetleri

Genel anlamda faaliyetlerin çocukların ihtiyaçlarına cevap verebilir nitelikte olduğu gözlemlenmiştir. Özellikle "Velim Olur musun?" kampanyasıyla çocukların kısa süre içinde acil giyim ve okul malzemesi ihtiyaçlarının büyük ölçüde karşılanabilmiş olması önemli bir başarı olarak nitelendirilebilir. Çocuklar sağlıklı beslenme ve kişisel hijyen konusunda bilgilendirilmiştir. Ancak, bu çabalar ailelerin gelir düzeylerinde bir artış sağlanmasında kısa vadede büyük bir değişiklik yaratmamaktadır.

Proje bileşeni uygulayıcılarının, projenin başlangıcından itibaren özverili, çocuk psikolojisine duyarlı, ebeveyn-çocuk ilişkisinin önemini kavrayan şekilde hareket etmiş olmasının projeye büyük katkısı olduğu gözlenmiştir. Kamu kurumlarının verdikleri destekler arttığı ölçüde projenin başarısının belirgin şekilde arttığı gözlenmiştir.

Sonuç olarak proje faaliyetlerinin başarısının ve sürdürülebilirliğinin sağlanması için proje uygulamasının bireysel çabalardan daha çok kurumsal çaba ve etkileşime dayandırılmasıyla sağlanabileceği izlenimi edinilmiştir. Çocukların gelir elde etmek amacıyla sokakta risk altında olmalarının önlenebilmesi için, sosyo-ekonomik kalkınmaya daha kapsamlı ve temelden katkıda bulunacak biçimde, ebeveynlerin istihdamının artırılmasına yönelik politikalara ağırlık verilmesi bölgede sıklıkla dile getirilen bir görüştür.