GAP Bölgesi'nde Kentsel Arsa Üretimi
Güneydoğu Anadolu Projesi’nin (GAP) tamamlanmasıyla bölgenin sosyo-ekonomik göstergelerinde önemli gelişme ve değişmeler meydana gelecektir. Bu gelişmeleri kontrol etmek, yatırımları daha iyi planlamak ve koordine etmek amacıyla GAP Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı bölge planla esasları çerçevesinde hareket ederek makro ölçekten uygulama seviyesine inen bir dizi çalışmalar yapmış ve yapmaktadır.
GAP Bölgesi’nin şimdiye kadar yapılmış ve yapılacak yatırımlarla hızla kalkınacağı ve özellikle kentsel kesimin mevcut gelişme eğiliminin de üzerinde nüfus alacağı tahmin edilmektedir. GAP İdaresi’nce yapılan çalışmalarda 2005 yılı bölge nüfusunun üçte-ikisi, yaklaşık 6.6 milyon kişi kent kesiminde yaşayacaktır. Ayrıca 2005 yılı itibariyle bölgede büyük kentlerin kent nüfusu içindeki yapı daha artacaktır. Nüfusun 300.000’in üzerinde olan Gaziantep, Diyarbakır ve Şanlıurfa kentlerinin 1990 yılında kent nüfusu içindeki payı 4 iken bu oran 2005 yılında H’e çıkacaktır. 100.000-300.000 nüfus büyüklüğü arasında olan kentlerin 1990 yılında kentsel nüfusundaki yapı iken, bunun 2005 yılında &’ya çıkması beklenmektedir. Böylece hakim mekansal desen büyük kentlerin varlığı ile tanımlanacak ve daha fazla kentsel alan kullanımına ihtiyaç duyulacaktır.
GAP İdaresi kentsel arazi tahsisinde temel arazi kullanım stratejisini genel arazi kullanım kararlarının üretilmesi, karayolları şebekesinin yeniden düzenlenmesi, kentsel gelişme alanları, organize sanayi bölgeleri, uluslararası havaalanı, konteyner depoları ve hububat depolama tesisleri, kentsel altyapı (içmesuyu, kanalizasyon, katıatık, arıtma vb.) gibi yeni altyapıların tesis edilmesi olarak benimsenmiştir.
Bu çerçevede GAP İdaresi 1991-1993 döneminde 19 yerleşmenin 1/5000 ölçekli nazım planını yaparak toplam 11.511 hektar alanı kentsel kullanımlar için planlamıştır. Bu kullanımlar içinde konut ve sanayi alanlarına yeni tahsisiler yapılmasına özel bir önem verilmiştir. 4347 hektar konut, 620 hektar sanayi, 893 hektar yeşil alan ve 5651 hektar diğer kentsel kullanımlar için planlanmıştır.
Gelişmesi beklenen 6 yerleşme için 1/1000 ölçekli uygulama imar planı yapılarak toplam 8770 hektar alan kentsel kullanımlar için planlanmıştır. Bunun 2967 hektarı konut, 706 hektarı sanayi, 631 hektarı yeşil alan ve 4466 hektarı diğer kentsel kullanımlar için ayrılmıştır.
Bir başka anlatımla;
- 1/5000 ölçekli imar planları yapılan 19 kentte yaklaşık 1 milyon kişinin yaşayabilmesi için 11.511 hektarlık alan kentsel kullanım için planlanmıştır.
- 1/1000 ölçekli uygulama imar planı yapılan 6 kentte ise yaklaşık 820 bin kişi için yeni konut ve diğer kentsel kulanım alanlarının yer alacağı 8770 hektarlık alan planlanmıştır.
