GAP İçin Sosyal Eylem Planı Hazırlandı
Güneydoğu Anadolu Projesi çok sektörlü entegre bir bölgesel kalkınma projesidir. Sürdürülebilirlik bu projenin temel ilkelerinden biridir. Böylesine büyük bir projenin bölgenin toplumsal yapısı üzerinde önemli etkileri olacağı gibi, projenin hedeflerine ulaşmasındaki etkinlik de, bu yapının, projelerin hazırlanması ve uygulama aşamalarında gözönünde bulundurulması ve projeye halk katılımının ve desteğinin alınmasıyla yakından ilişkilidir. Bu nedenle yönelinen hedef grupların toplumsal yapılarının bilinmesine ihtiyaç vardır. Bu gerçek dikkate alınarak, 1992 yılından başlayarak GAP Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı’nca bir dizi uygulamalı sosyal araştırma yaptırılmıştır.
Bunlar sırasıyla;
- GAP Bölgesi Toplumsal Değişme Eğilimleri Araştırması
- GAP Bölgesi Nüfus Hareketleri Araştırması
- GAP Bölgesi’nde Kadının Statüsü ve Kalkınma Sürecine Entegre Edilmesi Araştırması
- GAP Bölgesi Baraj Göl Aynası altında Kalacak Yörelerde İstihdam ve Yeniden Yerleştirme Sorunları Araştırması
- GAP Sulama Sistemlerinin İşletme-Bakım ve Yönetimi Projesi Sosyo-Ekonomik Çalışma’dır.
Bu araştırmaların tamamlanmasını takiben, GAP İdaresi bünyesinde, araştırma sonuçlarını sentezleyecek ve bu araştırma sonuçlarının ışığı altında, kalkınmada insan boyutunu vurgulayan ve katılımcı bir yaklaşımla bölgenin sosyal kalkınmasını gerçekleştirmeye yönelik temel politika, hedef, strateji ve uygulama tedbirlerini ortaya koyacak “GAP Sosyal Eylem Planı”nı hazırlayacak bir “GAP Sosyal Araştırma ve Eylem Kurulu” (GAP-SAEK) oluşturulmuştur. 1994 yılında çalışmalarına başlayan kurulda, ODTÜ Sosyoloji Bölümü, Ankara Üniversitesi ve Hacettepe Üniversitesi’nden akademisyenler ve DPT, Türkiye Kalkınma Vakfı, Sosyoloji Derneği ve GAP İdaresi’nden uzmanlar yer almıştır.
GAP-SAEK tarafından yaklaşık 6 aylık bir sürede tamamlanarak ilgili kuruluşların görüşlerine sunulan ve bu görüşler doğrultusunda yeniden düzenlenen GAP Sosyal Eylem Planı’nın amacı, GAP’ta insan boyutunun önemini vurgulamak ve bu temel öğeyi GAP Master Planı doğrultusunda üretilen projelerle ilişkilendirmek; bölge içindeki farklı grup ve katmanların kalkınma süreciyle bütünleşmelerini sağlamak; GAP Bölgesi’ne yönelik sosyal hizmetlerin etkinliği ve yaygınlığını artırarar, bu bölge ile diğer bölgeler arasındaki sosyal gelişmişlik farını orta vadede en aza indirgemek, uzun vadede ise ortadan kaldırmak; projelerin tasarımlanma ve uygulama sürecine toplum katılımını sağlayarak sürdürülebilir kalkınmayı gerçekleştirmek; plancı ve uygulayıcılara ışık tutacak strateji ve politika önerileri üretmektir.
Çalışma iki bölümde ele alınmakta olup, ilk bölümde sahada gerçekleştirilen sosyal araştırmaların bir sentezi yapılarak bölgenin toplumsal yapısı ve bu yapıdan kaynaklanan sorunlar ve potansiyel ortaya konmaktadır. İkinci bölümde ise müdahale alanları ve bu alanlara ilişkin uygulamaları yönlendirici politika ve hedefler, stratejiler ve eylem planları ele alınmaktadır. “GAP Sosyal Eylem Planı”nda temel müdahale alanları, “örgütlenme ve katılım”, “nüfus ve yerleşme”, “eğitim”, “sağlık”, “tarımsal yayım”, “istihdam ve gelir” ile “mülkiyet ve arazi kullanımı” konuları olmak üzere yedi ana başlık altında irdelenmektedir. Bu alanlara ilişkin uygulamalarda katılımcı ve sürdürülebilirliği sağlayacak uygulama tedbirleri önerilmektedir.
GAP Sosyal Eylem Planı entegre bir yaklaşıma sahiptir ve gerçekte orta vadeli projelendirme ve uygulamalarda bir çerçeve sağlamaktadır. GAP İdaresince, bu çerçeveden yola çıkılarak, uygulama projeleri üretilmekte ve uygulamaya konmaktadır.
