T.C. Kalkınma Bakanlığı Güneydoğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı

Yeniden Yerleşmede Katılımcı Planlama Modeli

Güneydoğu Anadolu Projesi (GAP) ile Fırat ve Dicle Nehirleri üzerinde 22 baraj 19 Hidroelektrik Santrali yapımı öngörülmektedir. Bu yatırımlar bölgenin kalkınmasına hizmet edecek ise de uygulama alanında bulunan nüfusun, bağlı oldukları sosyo-kültürel, ekonomik çevre vb. ilişkilerden koparak istekleri dışında başka yerlere göç etmelerine neden olmaktadır. Baraj göl aynası altında kalan yörelerdeki halk başta toprak olmak üzere üretim kaynaklarını, evlerini kaybetmekte ve yeni bir yaşam tarzına uyum sağlamak zorunda kalmaktadırlar. GAP bölgesinde toplam 25.000 hanede 181 210 kişi bu durumdan etkilenmekte veya etkilenmesi beklenmektedir. Sorunun diğer bir boyutu ise devletin kamulaştırma bedeli olarak ödediği önemli miktarda paranın üretken alanlara yönlendirilmesidir. Büyük yatırım projeleri nedeniyle göç etmek zorunda kalan insanlar ya kamulaştırma bedellerini alarak kendi olanaklarıyla ya da devlet tarafından yeniden yerleşmek durumunda kalmaktadırlar. Yeniden yerleşim programlarının, göçün yönlendirilmesi yanında halkın var olan gelir düzeyinin korunmasını sağlayarak, ortaya çıkabilecek muhtemel sorunlara engel olacağı düşünülmektedir.

Yerlerinden ayrılmak durumunda olan halkın uygun bir yeniden yerleştirmeye ve sağlıklı ve dengeli bir yaşama geçirilmeleri, sürdürülebilir kalkınma felsefesinin doğal ve önemli bir bileşenidir.

GAP Bölge Kalkınma İdaresi bugüne kadar ki uygulamalarda ortaya çıkan sorunlar, bu sorunların nedenlerini, halkın istek ve beklentilerini araştırarak elde edilen bulgular doğrultusunda uygun yeniden yerleştirme politikaları belirlemek ve uygulamaları yönlendirmek amacıyla “GAP Bölgesi Baraj Göl Aynası Altında Kalacak Yörelerde İstihdam ve Yeniden Yerleştirme Sorunları Araştırması’nı yaptırmıştır. Bu araştırmanın sonuçları ve dünyadaki deneyimler göz önüne alınarak bu tür uygulamalar için bir eylem planı öngörülmektedir. Bu eylem planı uygulamada halk katılımının sağlanmasını, istihdam ve destek hizmetlerinin yeniden yerleştirme uygulamalarının ayrılmaz bir parçası olarak ele alınmasını, kamulaştırma bedellerinin ekonomiye döndürülmesi için danışmanlık hizmetlerinin devreye sokulmasını ve yeniden yerleştirme uygulamalarının izlenmesi ve değerlendirilmesi gibi ilkeleri içermektedir. Bu planın hazırlanması uygulamalarının gerçekleştirilmesi bir çok kuruluşun işbirliğini gerektirmektedir. Bu nedenle etkin bir koordinasyonun ve farklı kuruluşlarca yerine getirilecek faaliyetlerin entegrasyonun sağlanması zorunludur.

GAP Bölge Kalınma İdaresi Başkanlığı görevi olan planlama ve koordinasyon faaliyetleri kapsamında olarak, inşaatına başlanmış bulunan Birecik Baraj gölünden kısmen veya tamamen etkilenecek, Halfeti başta olmak üzere, 48 yerleşme biriminin yeniden yerleştirilmesine yönelik olarak bir çalışma başlatılmıştır. Bu çalışmada amaçlanan halkın bilgilendirilmesi, yeniden iskan planlamasına katılımlarının sağlanması, kamu faaliyetlerin halkın istekleri doğrultusunda ele alınmasıdır. Bu şekilde Birecik Barajı nedeniyle meydana gelen yer değişiminin kişiler ve ekonomi üzerindeki olumsuz etkisini en aza indirmek ve düzeltmek, kişilerin yeniden üretken ve kendine yetecek şekilde organize olmalarını sağlamak mümkün olacaktır.

Birecik Barajından etkilen yerleşmelere ait nüfusun yeniden iskanı çerçevesinde çeşitli kamu kuruluşlarınca yapılacak çalışmalar konusunda yöre halkının bilgilendirilmesi ve projeye katılımlarının sağlanmasını amaçlayan bir dizi toplantının ilki 7 Haziran 1996 Cuma günü saat 10.00’ da Halfeti Belediye Çay Bahçesinde yapılacaktır.

Devlet Bakanı Sayın Abdülkadir AKSU’ nun da hazır bulunacağı toplantıya, yerel yöneticiler, muhtarlar, ihtiyar heyetleri ve bölgedeki sivil toplum örgütleri ile Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı, GAP Bölge Kalkınma İdaresi, Elektrik İşleri Etüd İdaresi, DSİ Genel Müdürlüğü, Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğü, Birecik A.Ş., Sosyoloji Derneği ilgilileri katılacaktır.

Toplantı, kuruluşlarca yapılacak açıklamalar ve katılımcılara sorulacak sorular cevaplandırmalar ve isteklerin belirtilmesi olarak planlanmıştır.



© 2011 T.C. Kalkınma Bakanlığı Güneydoğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı.
Metunet.