Çok Amaçlı Toplum Merkezleri ile GAP İllerinde Dinamizm Sağlanıyor

Güneydoğu Anadolu Projesi, salt ekonomik büyüme hedeflerine yönelmiş bir proje olamayıp, bir toplumsal dönüşüm projesidir. Başka bir deyişle GAP, bölgelerarası eşitsizliğin giderilmesi, halkın gelir düzeyinin yükseltilmesi, işsizliğin azaltılması, toplumsal bütünleşmeyi-gelişmeyi, doğal çevrenin korunmasını amaçlayan insan merkezli bir projedir.

GAP ile sağlanmak istenen kalkınmada, kadınlar öncelikli bir hedef grup olarak görülmekte ve GAP Bölgesi kadınların kendilerini geliştirmelerinde olanak sağlamak üzere GAP idaresi tarafından 1995 yılı itibariyle uygulamaya konan "GAP Bölgesinde Kadının Statüsünün Yükseltilmesi ve Kalkınma Sürecine Entegrasyonu Projesi" çerçevesinde Çok Amaçlı Toplum Merkezleri (ÇATOM) kurulması çalışmalarına hız verilmiş bulunmaktadır.

Bu merkezler; kadınlara ve genç kızlara yönelik okuma-yazma, genel sağlık, ana-çocuk sağlığı, hijyen, beslenme, ev ekonomisi,gelir elde etmeye yönelik beceri kazandırma vb. konularda kursların verildiği, programların uygulandığı topluma dayalı merkezlerdir.

İlk olarak 1995'te Şanlıurfa'nın bir gecekondu mahallesi olan Yakubiye Mahallesi'nde ve kırsal alanda Harran Ovasında Sağlık Köyü'nde ÇATOM'lar kurulmuş ve Kasım 1995'ten itibaren bu merkezlerde kurslar başlamıştır.

1996 Sonbaharında ise GAP İdaresi ve Mardin Valiliğinin işbirliği ile Mardin'in Dargeçit ve Ömerli İlçeleri ile Mardin merkezinde(Merkez, Evren ve Ensar Mahalleleri) kurulan ÇATOM 'larda da kurslar başlamıştır.

ÇATOM'larda halen okuma-yazma, sağlık eğitimi, ev ekonomisi, anne eğitimi, biçki-dikiş, iğne oyası, makine nakışı, el sanatları, Karabağ kilimi dokuma ve oltu taşı işlemeciliği programları yürütülmektedir.

Bu programlara gösterilen yoğun ilgi ve katılım ÇATOM'lar kuruldukları mahalde bir dinamizm odağı haline getirilmiştir. İşsizliğin ve nüfus artışının yoğun olduğu bu yerleşim merkezlerindeki, en faal grup, ÇATOM faaliyetlerine katılan kadın grubudur.

Mardin ili genelinde 5 ÇATOM'da toplam 1121 genç kız ve kadın programlara katılmaktadır. Katılımcıların 23'ü okuma-yazma kursu, 239'u Karabağ kilimi ve 45'i oltu taşı işlemeciliği kursu kapsamında çalışmaktadırlar. Şanlıurfa ili genelinde 2 ÇATOM 'da toplam 209 kursiyer programlara katılmakta, bunların içinde 53 genç kız ve kadın okuma-yazma kursuna devam etmektedir.

Okuma -yazma kursları katılımcılarının 16-45 yaşları arasında yoğunlaşmakla birlikte, 50 yaş ve üzerinde Mardin genelinde 8 kursiyer vardır ve bunlardan bir tanesi 66 yaşında bir hanımdır.

Bu yoğun ilgi ve katılımcıların yükselen başarı grafiği sonucu GAP İdaresi mevcut faaliyetlere ek olarak Mardin merkez ÇATOM'da bir kütüphane çalışmalarına başlamıştır.

ÇATOM ' larda Yürütülen Gelir Getirici Programların Devamlılığı

Mardin ÇATOM'larda gelir getirici programlar olarak Karabağ kilimi ve Oltu Taşı İşlemeciliği eğitimi verilmektedir. Burada üretilecek ürünlere, Erzurumlu bir girişimci ile İdaremiz arasında yapılan protokol çerçevesinde pazarlama garantisi sağlanmıştır. Üreticilere Hammadde girişimci tarafından sağlanmakta ve parça başına ücret ödenmektedir.

Bu programları tamamlayan kadınlara iki seçenek sunulacaktır. GAP İdaresi'nin desteğiyle kurulacak ve donatılacak atölyelerde çalışarak, ürettikleri ürünleri sözü edilen girişimciye satmak, ikinci ise tezgahı evinde kurup yine ürettiği ürünü girişimciye satmak. Mevcut koşulda hammadde yine girişimci tarafından sağlanacak ve üreticiye parça başına ücret ödenecektir. Ancak uzun vadede beklenen, üreticilerin kooperatifleşmesi ve ürettikleri ürünleri serbest Pazar koşullarında pazarlamalarıdır. Bu durumda da pazarlama kanallarının bulunmasında kooperatife destek sağlanacaktır.

GAP İdaresi'nce Atölye Kuruluş Çalışmalarına Başlanmış Bulunmaktadır

ÇATOM'larda yürütülen veya yürütülecek olan gelir getirici programlar kilim ve oltu taşıyla sınırlı olmayıp, pazarlama garantisi sağlanabildiği taktirde diğer alanlarda da (halı, gümüş işlemeciliği, konfeksiyon, tarım ve hayvancılık vs.) eğitim programları başlatılabilecektir.

Eğitim Dışı Diğer Aktiviteler

• ÇATOM'larda haftanın belirli günlerinde ve saatlerinde doktor bulundurularak poliklinik hizmetleri verilecektir.
• Zaman zaman belirli sağlık sorunlarına odaklanarak sağlık taramaları yürütülmektedir.
• Toplumdan gelen talep çerçevesinde resmi nikahı olmayan çiftler için toplu nikah törenleri düzenlenmekte, bu törenler şenlik havasında yapılmaktadır. Bu çerçevede 8 Mart 1997 tarihinde Mardin Dargeçit'te 89, Şanlıurfa Sağlık Köyü'nde 56 çift için resmi nikah töreni düzenlenmiştir.
• Nüfus kaydı olmayan çocuklar tespit edilerek, ailelerin bunları nüfusa kayıt ettirmeleri teşvik edilmektedir.
• ÇATOM'lar tarafından zaman zaman yöre halkının aktif olarak katılımıyla şölenler, eğlence günleri düzenlenmekte, bu şölenlerde yöre insanın oynadığı halk oyunları ve tiyatro gösterileri yer almaktadır.
• ÇATOM'da görev yapan eğitici ve saha elemanları tarafından ev toplantıları düzenlenerek sorunlar ve ihtiyaçlar yerinde tespit edilmekte ve bu sorunların çözümü için yol gösterilmekte ve baştan öngörülmeyen ihtiyaçlar için yeni programlar başlatılabilmektedir.

1997 yılı içinde ÇATOM'ların, başta Şırnak olmak üzere diğer GAP illerine yaygınlaştırılması planlanmaktadır.