Şanlıurfa-Harran Ovaları Tarla-içi ve Köy Geliştirme Projesi

GAP’ın temel hedefleri doğrultusunda, Bölge’de kırsal altyapının geliştirilmesi ile ilgili olarak hazırlanan ve Dünya Bankası finansmanı ile yürütülecek olan, “Şanlıurfa Harran Ovaları Tarla-içi ve Köy Geliştirme Projesi”nin uygulama aşamalarında temel olmak üzere, Dünya Bankası tarafından, Proje Hazırlama Çalışmaları için 300 000 ABD Doları hibe ile finansman desteği sağlanmıştır. GAP Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı’nın koordinatörlüğünde, SU-YAPI Mühendislik ve Müşavirlik A.Ş. ve Oklahoma State Üniversitesi’nce Temmuz 1998 tarihinde sözkonusu proje çalışmalarına başlanmış olup çalışmalarla ilgili Ön Rapor Başkanlığımıza intikal etmiştir.

Projenin Ön Raporu kapsamında altyapı, su kullanımı ve yönetimi ile mevcut durum tespiti yapılmıştır. Projenin tamamlanması amacına yönelik her bir proje unsuru içen gerekli yatırım bedeli kabaca tahmin edilmiş, bu tahmin doğrultusunda proje maliyeti yaklaşık 175 Milyon ABD Doları olarak tahmin edilmiştir. Projenin daha sonraki aşamalarında tüm bu hususlar ayrıntılı olarak incelenerek değerlendirilecek ve Bölge'’in gelişimi için geçerli uygulama planları, gerekli finansman ihtiyacı ve kurumsal koordinasyon programları hazırlanarak Dünya Bankası finansmanına sunulacaktır.

Proje alanında 400 yerleşim yeri ve 200 000’i aşkın nüfus bulunmaktadır. 1998 yılı içerisinde, Şanlıurfa-Harran Ovalarında toplam 150 000 ha alandan yaklaşık 85 000 ha sulamaya açılmış ve Bölge’de sulu tarıma geçiş ile birlikte ikinci ürün üretimi de başlamıştır.

Şanlıurfa-Harran 400 yerleşim yeri ve 200 000’i aşkın nüfus bulunmaktadır. 1998 yılı içerisinde, Şanlıurfa-Harran Ovalarında toplam 150 000 ha alandan yaklaşık 85 000 ha sulamaya açılmış ve Bölge’de sulu tarıma geçiş ile birlikte ikinci ürün üretimi de başlamıştır.

“Şanlıurfa-Harran Ovaları tarla içi ve Köy Geliştirme Projesi”; 150 000 ha’lık Şanlıurfa-Harran Ovalarında tarla içi geliştirme hizmetlerinin bir bütünlük içinde yürütülmesi, gelişmiş tarım teknolojilerinin ve ürün desenlerinin uygulanması, çevreye duyarlı sürdürülebilir bir tarımsal üretimin desteklenmesi, proje alanındaki köylerde yeterli ve temiz içmesuyu sağlanması ve köy yollarının yapılması gibi hedefleri kapsamaktadır.

“Şanlıurfa-Harran Ovaları Tarla İçi ve Köy Geliştirme Projesi” ayrıntılı olarak;

• Arazi toplulaştırma, arazi kullanım planlaması, tarla içi yollar, arazi tesviyeli gibi hizmetleri içeren “Arazi Geliştirme Çalışması”,
• Çiftçi eğitim ve yayım hizmetleri ve ürün temini sistemleri ve gelişmiş su yönetimi konularında demonstrasyon faaliyetlerini içeren “Çiftçi Yayım ve Eğitim Hizmeti”,
• Gelişmiş sulama teknikleri ve etkin su kullanımı, haşerelerle mücadele ve sorunlu toprakların ıslahı, gelişmiş kadastral veri yönetimi gibi konuları içeren “Gelişmiş Arazi ve Su yönetimi",
• Proje uygulama alanındaki köylerde içmesuyu temini ve köy yollarının iyileştirilmesi gibi çalışmaları içeren “Köy Altyapı İyileştirilme Çalışması",
• İzleme ve Değerlendirme gibi faaliyetlerden oluşmaktadır.

Projede yapılan sosyo-ekonomik değerlendirmeden elde edilen ilk sonuçlar şöyle özetlenebilir. (Veri toplama ve anket çalışmaları 35 köy ve 450 hane halkı üzerinde yapılmış, değerlendirmeleri devam etmektedir.

1. Sulama ile birlikte gelirlerin arttığı, fakat özellikle küçük toprak sahiplerinin tarımsal yatırımlar için krediye ihtiyaç duydukları saptamıştır. Ziraat Bankası’ndan yeterli krediye temin edemedikleri için de şahıslara borçlandıkları tespit edilmiştir.
2. Tapulaştırma ve tesviye yatırımlarının tüm çiftçiler için tarımsal işleri kolaylaştırdığı belirlenmiştir.
3. Bölge dışına mevsimlik göç önemli oranda azalmış olup, Bölge dışarıdan göç almaya bile başlamıştır. Bu durum, Bölge insanının yaşamının kolaylaşması ve eğitim, sağlık, gibi sosyal hizmetlerden yararlanabilmesi açısından bir temel oluşturmuştur.
4. Tarımsal mekanizasyonda önemli bir artış meydana gelmiştir.
5. Çiftçi eğitiminde eksiklikler ve buna dayalı olarak yanlış tarım ve sulama pratikleri, doğal kaynakların kullanımında ve verimlilik açısından sorunlar yaratmıştır.
6. Bölge içinde istihdam ve toplam gelirde önemli artışlar görülmüştür.
7. Bitkisel üretim gelişirken, hayvancılık gerilemeye başlamıştır.
8. Gelirde bir artış olmasına rağmen henüz, toplumsal refaha tam olarak yansımamıştır.