Ortak Basın Açıklaması
T.C. BAŞBAKANLIK GÜNEYDOĞU ANADOLU PROJESİ BÖLGE KALKINMA İDARESİ BAŞKANLIĞI
(GAP-BKİ)-Ankara/Türkiye
ve
PACKARD HUMANITIES INSTITUTE
(PHI)-California/ABD
(9 Haziran 2000)
Bu ortak basın bildirisi, GAP Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı ve Packard Humanities Institute (PHI) tarafından, Türkiye ve ABD' de eş zamanlı yayınlanmıştır.
GAP Bölge Kalkınma İdaresi, 1989 yılında, GAP Bölgesi’nde, tarımsal, ekonomik, fiziki planlama, çevre, turizm ve kültürel alanlardaki gelişme ile tarihi ve kültürel mirasın korunmasını kapsayan, çok sektörlü ve sürdürülebilir insani kalkınmayı, aynı doğrultuda çalışan kurum ve kuruluşlar arasında koordinasyonu sağlamak sureti ile gerçekleştirmek üzere kurulmuştur.
PHI, ABD vergi kanunlarına uygun olarak çalışan ve kar gütmeyen, Kaliforniya’da yerleşik bir yardım kuruluşudur. İnsani bilimler konularında eğitim ve araştırma, tarihi ve kültürel önem içeren eserlerin ve arkeolojik bölgelerin korunması ve kamuoyundan ilgi görmesini amaçlamaktadır.
Fırat Nehri üzerindeki Birecik Barajı ve Hidroelektrik Santrali halihazırda su tutma aşamasındadır. Bu çerçevede, Zeugma ve Belkıs arkeolojik yerleşiminin bir kısmı sular altında kalacaktır.
Bu basın bildirisi, Zeugma kentinin geleceği ile ilgili, son zamanlarda Türk ve Uluslararası medyanın gösterdiği ilgiye dayanarak, GAP BKİ ve PHI'nin bu konuda yapacağı işbirliği ve çalışmalar hakkında, kamuoyunu bilgilendirmek amacı ile hazırlanmıştır.
Kültür Mirasının korunması ve buna yönelik çalışmalar, bölgede uygulanmakta olan sürdürülebilir kalkınma yaklaşımı kapsamında, T.C. Devleti açısından daima öncelik arz etmiştir. Bu kültürel mirasın, turistik ve rekreatif gelişmeye entegrasyonu ve gelecek nesiller için korunması öncelikle amaçlanmaktadır.
Bu çerçevede, bölgenin kültürel mirasını korumaya yönelik, bölgedeki mevcut projelere ek olarak PHI ve GAP BKİ, Zeugma'daki acil kurtarma çalışmalarının güçlendirilmesini amaçlayan bir işbirliği için Mutabakat Zaptı imzalamışlardır. Bu Mutabakat Zaptı ile, T.C Kültür Bakanlığı tarafından sürdürülmekte olan arkeolojik kazı ve koruma çalışmalarına destek verilmesi amaçlanmaktadır.
Bu kapsamda, PHI, Zeugma'daki acil kurtarma çalışmalarına yardımcı olmayı taahhüt etmekte ve uzun dönemli bir program çerçevesinde, bölgedeki diğer arkeolojik alanlar ve Zeugma’da, diğer Türk kuruluşları ve GAP BKİ’nin çalışmaları ve bunların yöre halkı için daha kapsamlı bir planlamaya entegrasyonu çerçevesinde yapıcı bir rol üstlenmek konusundaki ciddi niyetini ifade etmektedir.
Zeugma, 3 arkeolojik bölgede ele alınmaktadır. Bunların ikisi tamamıyla su altında kalacak olup en alt sette yer alan A Bölgesi, Haziran 2000’de; bir üstteki B Bölgesi ise, Ekim 2000’de su altında kalacaktır.
Zeugma'da, 1992 yılından bu yana arkeolojik kazılar ve bilimsel araştırmalar devam etmektedir. Arkeolojik kazı ve kurtarma çalışmaları A ve B Bölgeleri’nde halen devam etmekte olup çok sayıda arkeolojik duvar resimleri, mozaikler bulunmuş ve dokümante edilmiştir.
Arkeojik yerleşimin (Belkıs/Zeugma) en büyük parçası olan C Alanı, su altında kalmayacaktır.
GAP BKİ ile PHI arasındaki bu işbirliğini hayata geçirmek amacı ile bir Mutabakat Zaptı imzalanmıştır.
Bu Mutabakat Zaptı’na göre, A Bölgesi’nde, PHI, acil finansman desteği ve kazı alanında çalışan Türk ve Fransız arkeologlara destek olarak katılacak küçük bir uluslararası arkeoloji ekibi sağlayacaktır.
PHI, B Bölgesi’nde, T.C. Kültür Bakanlığı yönetiminde Türk ve Uluslararası Arkeologlar ile 2000 yılının yaz ve sonbahar döneminde çalışacak olan bir Acil Arkeolojik Kurtarma Ekibi’nin finansmanına ve organize edilmesine yardım edecektir.
PHI, A ve B Bölgeleri’ndeki acil kurtarma çalışmalarına 5 milyon dolarlık bir finansman sağlayacak olup, uzun vadede, GAP BKİ ve diğer ilgili kuruluşlar ile birlikte, arkeolojik koruma, bilimsel çalışma, arkeolojik bölgelere ve eski eserlerin halka açılması amacı ile bir “arkeolojik park” oluşturulması kapsamında C Bölgesi’nde bir kazı planı geliştirilmesi için görüş oluşturulması amacı ile yapılacak olan görüşmelerde yer alacaktır.
GAP BKİ, T.C. Kültür Bakanlığı, Enerji Bakanlığı, Yerel Yetkililer ve diğer ilgili kurum ve kuruluşlar arasında koordinasyonu sağlayacaktır. Söz konusu Mutabakat Zaptı kapsamında GAP BKI, T.C. Kültür Bakanlığı ve diğer ilgili Türk makamlarının yetkili olduğu Acil Yardım Ekibi PHI tarafından finanse edilecektir.
Zeugma’da yapılacak olan her türlü arkeolojik çalışma Türk yasa ve tüzüklerine tabi olacaktır.
Bu MOU öncelikli ve etkin olacak ve 9 Haziran Cuma günü itibarı ile çalışmalar başlatılacaktır.
Her iki taraf, İstanbul Anakültür Kadın Kooperatifi’nden Ceylan Orhun ve Harvard Üniversitesi’nden Cemal Kafadar’a bu işbirliğinin başlatılmasındaki katkılarından dolayı teşekkür eder.
