T.C. Kalkınma Bakanlığı Güneydoğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı

GAP Bölgesi Toplumsal Değişme Eğilimleri Araştırması

AMAÇ:

Araştırmanın amacı GAP Bölgesi’nde yaşayan kırsal ve kentsel toplulukların toplumsal profilini çıkarmak, bu yapıdaki değişme eğilimlerini saptamak, GAP’ın etkileri ile meydana gelecek değişmeler üzerine kestirimlerde bulunmak ve değişimin GAP’ın hedefleri doğrultusunda geçekleşebilmesi için gerekli tedbirleri belirlemektir.

KAPSAM VE METOD:

Araştırma GAP Bölgesi illerinden Adıyaman, Diyarbakır, Gaziantep, Mardin ve Şanlıurfa’nın kırsal ve kentsel alanlarında yapılmıştır. Tesadüfi örnekleme yöntemi ile seçilen bu illerin 33 köyü ve 18 kent merkezinde tesadüfi ve tabakalı örneklem yöntemi ile seçilen hanelerinde anket uygulaması yapılmıştır. Anketler köy muhtarları, hane reisleri, hane reisi eşleri ve her haneden bir genç ile yapılmıştır. Toplam 1406 anket uygulanmış ve veriler bilgisayar ortamında değerlendirilmiştir. Ayrıca varolan dokümanlar da gözden geçirilerek GAP Bölgesi’ndeki toplumsal yapı ve değişime ilişkin iki ciltlik bir rapor haline getirilmiştir. Araştırma 1992 - 1993 yılları arasında Ziraat Mühendisleri Odası tarafından yapılmıştır.

TEMEL BULGULAR:

  • GAP Bölgesi'nde geleneksel ilişki ve yapılar önemli ölçüde varlığını sürdürmekle beraber, toplum modernleşme sürecine girmiştir ve bu yolda önemli mesafeler de alınmıştır. Modernleşme toplumun da temel arzusudur. Modernleşmenin temel itici gücü tarımsal mekanizasyon, göç hareketleri, kentleşme, pazara açılma ve kitle iletişim araçlarındaki gelişme olmaktadır.
  • Toplumun önemli ölçüde değişime ve yeniliklere açık olduğu bulgulanmış, kadınların ve gençlerin erkeklere göre değişime ve yeniliklere daha açık olduğu anlaşılmıştır.
  • Sosyal gelişme göstergelerinde istenen iyileşmenin gerçekleşememesinin önündeki temel engellerden biri olarak kırsal altyapının yetersiz olduğu ortaya çıkmaktadır. Kırsal alanda fiziksel ve sosyal altyapının yeterince geliştirilememesinin önemli nedenlerinden biri ise kırsal yerleşimlerin dağınık, parçalı ve düşük nüfuslu bir yerleşim dokusu göstermesidir.


© 2011 T.C. Kalkınma Bakanlığı Güneydoğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı.
Metunet.