Amaç: Kadınların sorunlarının farkına varmalarına, tanımlamalarına ve çözümü için inisiyatif kullanabilmelerine fırsat yaratmak; kadınların kamusal alana daha fazla katılımını ve kamusal hizmetlerden daha fazla yararlanmasını sağlamak; kadın istihdamını ve kadın girişimciliğini artırmak; kadını güçlendirerek fırsat eşitliğinin sağlanmasına katkıda bulunmak/cinsiyet dengeli kalkınma sürecini başlatmak ve bu yolla yerel koşullara uygun, katılımcı toplum kalkınması temelli tekrarlanabilir model/modeller geliştirmektir.
Gerekçe: Güneydoğu Anadolu Bölesi’nde yaşayan kadınların kamusal alana katılım ve hizmetlere erişim, ekonomik hayata katılım, kalkınma sürecine entegre olma ihtiyacı.
Hedef: Cinsiyet dengeli kalkınma sürecini başlatmak ve bu yolla yerel koşullara uygun, katılımcı toplum kalkınması temelli tekrarlanabilir model/modeller geliştirmektir.
Gerçekleşme: Kasım 1995 yılından itibaren Bölge’de kurulan 47+1 (Azez ÇATOM) adet ÇATOM’da genç kız ve kadınların durumlarının iyileştirilmesine yönelik sosyal, kültürel ve gelir getirici/beceri kazandırıcı programlar uygulanmıştır. ÇATOM’larda her yıl ortalama 500’e yakın genç kız ve kadın iş bularak çalışmaya başlamış, 40-50 kadın da işyeri açarak kendi işini kurmuştur. Her yıl çoğunluğu genç kız ve kadın olmak üzere ortalama 20 binden fazla kişi ÇATOM programlarına katılmış; 50-60 bin kişi ÇATOM’lar aracılığıyla düzenlenen etkinlik ve hizmetlerden yararlanmıştır. Bu sayı, Kasım 1995 yılından itibaren oluşturulan ÇATOM programlarına katılanları ve ÇATOM’ların mahalle/köy düzeyinde yaptığı yaygın çalışmaları içermektedir. Kasım 1995-Ekim 2021 döneminde ÇATOM’larda yürütülen düzenli programlar aracılığıyla toplam 551.755 kişi; diğer etkinlik ve hizmetler aracılığıyla 1.101.981 kişi olmak üzere 1.653.736 kişiye ulaşılmıştır.
Kadın güçlenmesi alanında model proje olan ÇATOM, Dışişleri Bakanlığı ve Türkiye İşbirliği Kalkınma Ajansı (TİKA) iş birliği ile az gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelere iyi uygulama örneği olarak sunulmuş ve saha çalışmaları yapılmıştır.
ÇATOM’LAR;
- Toplumun en dezavantajlı ve yoksul kesimine ulaşmış, sosyal adalete katkıda bulunmuş, kamu hizmetlerine güçlük çeken veya hizmetlere ulaşamayan yoksulların bu hizmetlerden daha fazla yararlanmalarına aracı olmuş ve bu yolla katılımcı toplum kalkınmasına dayalı modeller ortaya konulmasına katkı sunmuştur,
- Yerel topluluğun katılımına ve kuruluşlar arası işbirliğine dayalı ÇATOM modelinin yaratmış olduğu çarpan etki ve toplam fayda; katılımcı toplum kalkınması temelli kalkınma projeleri için haklı bir dayanak/zemin oluşturmuştur,
- ÇATOM’lar aracılığıyla kadın sorunu tartışılır hale gelmiş; kadınların kalkınma projelerine dahil edilmesinin insan hakları yönünden bir gereklilik, ekonomik ve toplumsal kalkınmayı güçlendiren bir faktör olduğunun anlaşılmasına katkı sağlamıştır.
Kazanımlar:
- ÇATOM’lar Eylül 2002’de Johannesburg’da gerçekleştirilen RİO+10 Sürdürülebilir Kalkınma Dünya Zirvesi’nde Türkiye tarafından sunulan en iyi 23 örnek proje içinde yer almıştır,
- 2003 yılında Japonya’da gerçekleştirilen 3. Dünya Su Forumu kapsamında düzenlenen Su Eylem Yarışması’nda ÇATOM Projesi 870 projeden ilk 150'de yer almıştır,
- 2008 yılında Hacı Ömer Sabancı vakfı tarafından düzenlenen Katılımcı Yerel Kalkınmada İyi Örnekler Ödülü”ne layık görülmüştür,
- GAP Bölgesinde ilk kadın çalışması olarak başlayan proje, bölgede kadın kuruluşlarının oluşturulmasında model alınmıştır,
- ÇATOM’lar hak temelli çalışmaları daha da etkinleştirmek, farklı platformlarda temsil kimliği edinmek için dernekleşmişlerdir. Projenin uygulandığı illerde dernek ve kooperatifler kurulmuştur.
