Amaç: Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nde sürdürülebilir sosyo-ekonomik gelişmenin sağlanabilmesine yönelik gençlik platformlarının kurulması için destek sağlanması; sosyal ve kültürel mekanların yaratılması; sosyal, kültürel, sportif ve gelir getirici eğitim programlarının düzenlenmesi ve gençliğin kapasitesinin güçlendirilmesidir.
Gerekçe: Gençlik, bir toplumun geleceğe uzantısı, aynı zamanda o toplumun en canlı kesimini ve değişimin temel dinamizmini oluşturmaktadır. Bölgede 15-24 yaş arasındaki genç nüfus oranı ülke genelinden fazladır. Gençlerin, gerek ülke genelinde gerekse de Güneydoğu Anadolu Bölgesinde eğitim düzeyinin düşüklüğü, bilgi toplumuna geçen bir dünyada, ülkenin geleceği ve kalkınması açısından önemli sorunlara işaret etmektedir. Genç nüfus, yetersiz eğitim ve mesleki öğretim olanakları, yüksek düzeyde işsizlik, sosyal ve kültürel etkinlikler ve boş zamanları değerlendirme ortamlarının yetersizliğinden olumsuz yönde etkilenmektedir. Bölge, gelenekselden moderne bir geçiş dönemi yaşamaktadır. Genç insanlar bu geçişin olumsuz etkilerinden yaşlı nesillere göre çok daha fazla etkilenmekte ve kendilerini ifade etmek için uygun araç ve mekanizmalara ihtiyaç duymaktadırlar. Sürdürülebilir sosyo-ekonomik gelişme elde edilmesinde, gençlerin toplumsal süreçlere katılımını artırmak, karar alma süreçlerine ve sorumluluklara katmak, onları bir taraf olarak tanımak geçerli bir yoldur. Diğer yandan gençleri taraf olarak görmek, onlara inisiyatif vermek ve güçlendirmek, değişim süreci yaşayan ve kalkınma sorunları bulunan toplumlarda, değişimin daha sancısız gerçekleşmesi için aracı olarak görülmektedir.
Hedef: Gençlik alanında yerel koşullara uygun, katılımcı toplum kalkınması temelli, tekrarlanabilir model/modeller geliştirmektir.
Gerçekleşme: GAP Gençlik ve Kültür Evleri Projesi, Mayıs 2001 ile Ağustos 2006 tarihleri arasında GAP İdaresi Başkanlığı, Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP) ve Habitat İçin Gençlik Derneği ortaklığıyla İsviçre Hükümeti’nden sağlanan finansman desteğiyle yürütülmüştür. Eylül 2006-Aralık 2008 döneminde PepsiCo finansmanı ile uygulanan proje, 2009-2020 yılları arasında GAP İdaresi Başkanlığı ve Valilikler işbirliği ile devam etmiştir. Bölge’de 9 adet GAP Gençlik ve Kültür Evi Adıyaman, Batman, Diyarbakır, Gaziantep, Kilis, Mardin, Siirt, Şanlıurfa ve Şırnak illerinde faaliyet göstermiş ve proje aracılığıyla 800 bin gence ulaşılmıştır.
Kazanımlar:
Proje gençler tarafından yürütülmüş, gençler projenin hem planlama hem de uygulama aşamasında yer almıştır. Bu durum gençlerin özgüven duygusunu artırmış ve inisiyatif almaya başlaması sağlanmıştır. Ayrıca, gençliğin toplumun geri kalan kesimleri ile iletişimini güçlendirmiştir. Gençler; çocuklar, kadınlar, engelliler, yaşlılar için projeler geliştirip uygulamıştır. Proje kapsamında değişim programları aracılığıyla yaklaşık 1.000 genç yurt dışına gitmiş ve yurt dışından gençler Güneydoğu Anadolu Bölgesi’ne gelerek tecrübe paylaşımı yapmıştır.
Proje uygulama döneminde aşağıdaki somut başarılar elde edilmiştir.
- Dünya Sürdürülebilir Kalkınma Zirvesinde (Johannesburg, 2002) Türkiye’den katılan en iyi 23 uygulamadan biri olarak sunulmuştur,
- Küresel Gençlik Forumu (UNEP)’nda (Danimarka, 2002) en başarılı altı projeden biri olmuştur,
- 3. Dünya Su Forumu’nda (Kyoto, 2003) genlik alanında dünyanın en iyi 150 projesinden biri seçilmiştir,
- Mardin Gençlik ve Kültür Evi’ne, Gönüllü Kuruluşlar Ulusal Kadın Sağlığı Komisyonu (KASAKOM) tarafından “Milenyum Gençlik Ödülü” verilmiştir,
- Güneydoğu Anadolu Bölgesi’ndeki ilk gençlik çalışması olarak başlamıştır. Bu projeden sonra Bölgede onlarca gençlik kuruluşu kurulmuş ve yüzlerce gençlik çalışması yapılmıştır,
- Gençlik ve Kültür Evleri hak temelli çalışmaları daha etkinleştirmek, farklı platformlarda temsil kimliği edinmek için dernekleşerek kurumsallaşmışlardır. Projenin uygulandığı 9 ilde dernekler kurulmuştur.
