Tasarım ve Programlama - GAP İdaresi Başkanlığı Bilgi İşlem Koordinatörlüğü Ercan YİĞİT

Tasarım ve Programlama - Ercan YİĞİT

Tasarım ve Programlama - Bilgi İşlem Koordinatörlüğü Ercan YİĞİT

Çocuk Okuma Odaları, Çocuk Oyun Odaları ve Çocuk Gelişim Merkezleri

ÇOCUK OKUMA ODALARI/ÇOCUK OYUN ODALARI/ÇOCUK GELİŞİM MERKEZLERİ PROJESİ

Ülkemizin nüfus ve yüzölçümü açısından %10’unu oluşturan GAP Bölgesi’nde son yirmi yıldır kırdan kente hızlı ve yoğun bir göç yaşanmış; bu durum işsizlik sorununu ve yoksulluğun etkilerini artırmıştır. Kırdan kente göç edenler çoğunlukla çok düşük ücret/gelir karşılığı, uç alanlarda, kayıt dışı ya da mevsimlik işlerde çalışmakta; çocuklar da hane geçimine katkıda bulunmaları amacıyla çalıştırılmaktadır. Yapılan araştırmalar yoksulluktan en fazla etkilenen nüfus gruplarının başında kadınlar ve çocuklar olduğunu göstermektedir. Kadınların sosyal ve ekonomik konumlarının iyileşmesi ise doğrudan hane refahına yansımaktadır. GAP İdaresi tarafından kalkınmanın özel hedef grupları olarak genç kız ve kadınlar ile çocukların durumunun iyileştirilmesine, özellikle çocukların eğitimde başarılarının artırılmasına yönelik olarak bütüncül ve bütünleşmiş bir yaklaşımla projeler yürütülmektedir.
Bu projelerden biri de “Çocuk Okuma Odaları Projesi”dir.

GAP Bölgesi’nde Çocuklar

GAP Bölgesi’nin nüfusu oldukça genç ve dinamik bir yapıya sahiptir. Bölge nüfusunun %39’unu 0-14 yaş grubu çocuklar oluşturmaktadır. Bu oran Türkiye genelinde %26,5’tir (TUİK, 2007). 2013 yılında ise GAP için %36,7, Türkiye için %24,6’dır. Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nde çocuk sayısının fazlalığı, eğitim ve çocuklara yönelik hizmetlerde yetersizliklere yol açmaktadır.

Çocukların fiziksel, zihinsel, sosyal ve duygusal gelişimlerinin en hızlı olduğu 0-6 yaş arası dönemdeki gelişmeler daha sonraki dönemlerini büyük ölçüde etkilemektedir. Bu nedenle okul çağındaki çocukların yanı sıra okul öncesinde de çocuklara eğitim fırsatlarının yaratılmasına gereklilik bulunmaktadır. Yoksul ve eğitimsiz hanelerde çocuklar okula devam edebilseler bile ders çalışabilecekleri ve kendilerini geliştirebilecekleri yeterli ortam olmadığından dolayı yeterince ders çalışamamakta; bir kısmı da erken yaşta çalışmaya başlamaktadırlar. Ayrıca altyapı yetersizliği, çok çocukluluk, yoksulluk, cinsiyet ayrımcılığı, çocuk kavramının yeterince yerleşmemesi, spor olanaklarının yetersizliği, sosyal ve kültürel faaliyetlerin azlığı, eğitim materyali eksikliği, yetersiz beslenme, sağlık ve sağlık bilgisi sorunları, bilgi teknolojilerine ulaşamama, oyun oynanacak sosyal mekânların yokluğu gibi sorunlarla karşılaşmaktadır. Bu sorunlara bağlı olarak okula gönderilmeme, okula devamsızlık ve başarısızlık, çocuk işçiliği, suça yönelme ve madde bağımlılığı gibi daha büyük sorunlar ortaya çıkmaktadır.

Türkiye’nin de taraf olduğu Çocuk Hakları Sözleşmesi’nde 0-18 yaşları arasındaki her birey çocuk olarak tanımlanmaktadır. Ayrıca Çocuk Hakları Sözleşmesi, "Yaşama, Gelişme, Korunma ve Katılım " gibi çocukların temel haklarını vurgular. Bu bağlamda çocukların temel hakları ve gereksinimlerine ulaşabilmelerinde eğitim vazgeçilmez öneme sahiptir ve eğitimde fırsat eşitliğinin sağlanması için özellikle okul öncesi ve okul çağında olan yoksul çocuklara yönelik kendilerini duygusal, sosyal ve zihinsel yönden geliştirebilecekleri uygun ortamlar yaratılmalı ve bu çocuklara destek sağlanmalıdır.

Çocuklara Açılan Yeni Pencere: ÇOCUK OKUMA ODALARI/ÇOCUK OYUN ODALARI/ÇOCUK GELİŞİM MERKEZLERİ

GAP Bölge Kalkınma İdaresi Sosyal Projeler Koordinatörlüğü’nde yürütülen Çocuk Okuma Odaları/Çocuk Gelişim Merkezleri ile okul öncesi ve okul çağındaki çocukların ders çalışabilmeleri, kitap okuyabilmeleri, araştırma yapabilmeleri ve sportif, kültürel, sanatsal faaliyetlerden yararlanabilmeleri için mekanlar oluşturulmakta ve bu yolla çocukların zihinsel, duygusal, kişisel ve sosyal gelişimlerinin desteklenmesi amaçlanmaktadır.

Çocuk Okuma Odaları/Çocuk Oyun Odaları/Çocuk Gelişim Merkezleri’nde hedef grup 5-6 yaş okul öncesi ve 7-14 okul çağı yaş grubundaki çocuklardır.

 

 

Ben Ruken Budak,

Anafartalar İlköğretim Okulu 6/A sınıfına gidiyorum. İyi ki okuma odası var. Kitaplar harika, istediğimiz konuyu bulabiliyoruz. Çok şeyler öğreniyorum burada. Buraya gelen örgenciler saygılı, sevgili ve hoşgörülü oluyorlar. İstediğim bir dünyaya girdim sanki. Her gün buraya gelmek için sabırsızlanıyorum.

Mardin.

Ben Batman Fritolay Okuma Odası’na gidiyorum. Orada satranç oynamayı, şarkı söylemeyi, tenis oynamayı, tiyatro yapmayı seviyorum. Geçtiğimiz konuları tekrarlayıp öğrenip öğrenmediğimizi inceliyorlar. Orda eş ve zıt anlamları yazıyoruz. Çarpma işlemi, toplama işlemi, çıkarma işlemi, bölme işlemini öğrendim. Orda akrabalarımızın ne olduğunu öğrendim. Problem yaptık, şarkılar, şiirler öğrendim. En çok şarkılar öğrendim, büyüklerimize nasıl davranmamızı öğrendim. Halk oyunları öğrendim. Tekerleme bilmece, atasözlerini öğrendim. 29 Ekim’de okuma odasını süsledik. Satranç oynama kurallarını öğrendik. Orada resim yapmayı öğrendim. Hikaye okudukça daha fazla hikaye öğrendim. Cihan TANIS/ BATMAN 

Çocuk Okuma Odaları/Çocuk Oyun Odaları/Çocuk Gelişim Merkezleri’nde eğitici olarak; çocuk gelişimciler, sınıf öğretmenleri, branş öğretmenleri, ana sınıfı öğretmenleri görev almaktadır.

Çocuk Okuma Odaları/Çocuk Oyun Odaları/Çocuk Gelişim Merkezleri’nin Hedefleri

  • Çocukların sokağın olumsuz ve riskli ortamından uzaklaştırılması
  • Çocukların kötü alışkanlıklardan uzak tutulmaları
  • Çocukların oyun yoluyla özgüven kazanmalarının sağlanması
  • Grup dinamiği içerisinde etkileşim kurarak sosyalleşmesi
  • Çocuklara ders çalışma alışkanlığının kazandırılması
  • Okula henüz başlamamış çocukların erken çocukluk gelişimi programıyla okula hazırlanmalarının sağlanması, okula giden çocukların başarılarına destek olunması
  • Okula giden çocukların derslerine yardımcı olunarak temel eğitimlerinin desteklenmesi
  • Yoksul ailelerin çocuklarının başta kitap olmak üzere eğitim araç-gereçlerine ulaşabilirliklerinin artırılması
  • Okula giden çocukların okul başarıları konusunda öğretmenleri ile birebir ilişki kurulması
  • Okul çağında olup okula kaydolmamış çocukların özellikle kız çocuklarının okula kayıtlarının yapılması
  • Risk altındaki çocukların tespit edilerek, ailelerinin ilgili kamu kurum ve kuruluşlarına yönlendirilmesinin sağlanması
  • Nüfusa kayıtlı olmayan çocukların tespit edilip, nüfusa kayıtlarının yapılması
  • Çocuklar aracılığıyla ailelere ulaşılarak, rehberlik hizmetlerinin verilmesi

2003 yılından itibaren Frito Lay ile yapılan işbirliği protokolleriyle GAP-Cheetos Çocuk Gelişim Merkezleri açılmıştır. 2014 yılı itibariyle 8 ilde (Adıyaman, Batman, Diyarbakır, Kilis, Mardin Şanlıurfa ve Şırnak) 10 Çocuk Okuma Odası, 13 GAP-Cheetos Çocuk Gelişim Merkezi (11’i GAP Bölgesi’nde, 1’i Kocaeli Suadiye’de, 1’i de Manisa Soma’da) ve 30 Çocuk Oyun Odası faaliyet göstermektedir.

Ben Anafartalar İlkögretim Okulu’nda okuyorum. 5/B sınıfındayım. Ben her gün okuma odasına geliyorum. Burada çok eğleniyoruz. Masallar, romanlar okuyoruz. Ev ödevlerimizi yapıyoruz. Okuma odasını çok seviyorum. Mardin

Ben Cemile Demirtas, Ebülüla Mardin İlköğretim Okulu’nun örgencisiyim. Burada süsler yapıyoruz, roman ve hikâye kitapları okuyoruz, şarkı söylüyoruz, bilmeceler sorup oyunlar oynuyoruz. Öğretmenimiz bize derslerimizde yardımcı oluyor. Bilgimiz daha çok artıyor. Buraya geldiğimizde eğitim, saygı ve sevgiyi öğreniyoruz. Okuma odasını herkese tavsiye ederim. Mardin

Mevcut Çocuk Okuma Odaları/Çocuk Oyun Odaları ve GAP-Cheetos Gelişim Merkezleri ve Kuruluş Tarihleri

 

  • Şanlıurfa Çocuk Okuma Odası (Mart 2003)
  • Şanlıurfa Siverek Çocuk Okuma Odası (Haziran 2003)
  • Mardin Nusaybin GAP-Cheetos Çocuk Gelişim Merkezi (Temmuz 2003)
  • Batman GAP-Cheetos Çocuk Gelişim Merkezi (Temmuz 2003)
  • Mardin İstasyon Çocuk Okuma Odası (Aralık 2003)
  • Adıyaman GAP-Cheetos Çocuk Gelişim Merkezi (Mayıs 2005)
  • Adıyaman GAP-Cheetos Çocuk Gölbaşı Gelişim Merkezi (Eylül 2005)
  • Mardin GAP-Cheetos Çocuk Ömerli Gelişim Merkezi (Eylül 2005)
  • Şırnak Çocuk Okuma Odası (Aralık 2005)
  • Kocaeli-Suadiye Cheetos Çocuk Gelişim Merkezi (Mart 2006)
  • Diyarbakır Silvan GAP-Cheetos Çocuk Gelişim Merkezi (Mart 2006)
  • Mardin Medrese Gül Çocuk Okuma Odası (Haziran 2010)
  • Diyarbakır Huzurevleri Çocuk Okuma Odası ( Ekim 2008)
  • Şanlıurfa Hilvan GAP-Cheetos Çocuk Gelişim Merkezi (Mart 2009)
  • Şanlıurfa Viranşehir Çocuk Okuma Odası (Mart 2009)
  • Diyarbakır Fatihpaşa Çocuk Okuma Odası (Mart 2009)
  • Batman Yeşiltepe Çocuk Okuma Odası (Mart 2009)
  • Kilis GAP-Cheetos Çocuk Gelişim Merkezi (Eylül 2010)
  • Gaziantep Çocuk Okuma Odası (Mayıs 2010)
  • Siirt GAP-Cheetos Çocuk Gelişim Merkezi (Eylül 2011)
  • Cizre GAP-Cheetos Çocuk Çocuk Okuma Odası (Eylül 2013)
  • Kızıltepe GAP-Cheetos Çocuk Gelişim Merkezi (Eylül 2013)
  • Cizre GAP-Cheetos Çocuk Gelişim Merkezi (Eylül 2014)
  • Viranşehir Çocuk Okuma Odası (Nisan 2014)
  • Manisa-Soma Cheetos Çocuk Gelişim Merkezi (Kasım 2014)

2002 yılında Diyarbakır’da açılan Ben-u Sen ve Fatihpaşa Çocuk Okuma Odaları 2006 yılında Diyarbakır Valiliği’ne devredilmiştir. Daha sonra 2008 ve 2009 yıllarında açılan yeni ÇATOM’ların bünyesinde okuma odalarına da yer verilerek tekrar faaliyete geçmiştir.  ÇATOM’lar bünyesinde 4-6 yaş çocuklara yönelik çocuk oyun odaları oluşturulmaktadır. Bu kapsamda ÇATOM’ların büyük bir bölümünde (30) çocuk oyun odaları faaliyetlerini sürdürmektedir.

Çocuk Okuma Odaları/Çocuk Oyun Odaları ve GAP-Cheetos Gelişim Merkezleri’nde Yürütülen Faaliyetler:

Okul öncesi programları

Çocuk gelişiminde önemli yeri olan okulöncesi eğitim programları 5-6 yaş grubundaki çocuklara yönelik uygulanmaktadır.

Okul öncesi programlar kapsamında; sosyal gelişim, zihinsel gelişim ve psiko-motor gelişimin desteklenmesi yönünde faaliyetler yapılmaktadır. Bu faaliyetler; renk kavramı, şekil kavramı, zıt kavramlar, sayı kavramları, kesme-yapıştırma çalışmaları, beslenme alışkanlığının kazandırılması, temizlik alışkanlığının kazandırılması, çeşitli konularda (bitkiler, hayvanlar, doğa vb) VCD gösterimi, pandomim, drama, tiyatro çalışmaları, müzik ve serbest zaman oyun etkinlikleridir.

Eğitim programları

Çocuk Okuma Odaları ve Cheetos Gelişim Merkezleri’nde 7-14 yaş grubuna yönelik olarak çeşitli eğitim faaliyetleri (etüt, okul derslerine takviye, SBS kursu, bilgisayar eğitimi vb.) düzenlenmektedir.

İlköğretim çağındaki öğrenciler, performans ödevleri ve araştırma projeleri için bilgisayara ve kütüphaneye ihtiyaç duymaktadır. Ancak ev ortamlarında ve bulundukları il ve ilçelerde internet ve kütüphane olanaklarının sınırlı olması ya da hiç olmaması araştırma yapmalarını engellemektedir. Çocuk Okuma Odaları ve Gelişim Merkezleri, öğrencilerin bilgisayar aracılığıyla internet ortamında araştırma yapmalarına, yine gelişim merkezlerinde bulunan kütüphanelerdeki kitap ve ansiklopedileri kaynak olarak kullanmalarına imkân sağlamaktadır. Böylece çocuklar hem ödevlerini en verimli biçimde yerine getirmekte hem de dünyanın her yerindeki bilgiye anında ulaşarak teknolojik olanaklardan yararlanmaktadır.

Eğitim faaliyetleri kapsamında etüt, bilgisayar eğitimi, matematik kursu, çocuk hakları ve yurttaşlık eğitimi, kitap okuma- anlatma seansları yapılmaktadır. Ayrıca zeka oyunları ve bilişsel ve eğitsel amaçlı çocuk filmlerinin izlenmesi gibi faaliyetler düzenlenmektedir. Fritolay çalışanları GAP-Cheetos Çocuk Gelişim Merkezlerine devam etmiş ve 8. sınıfı bitirmiş başarılı kız çocuklarına “Kızlarımız Okuyor” adlı kampanya kapsamında burs desteği vermektedir. Burs desteği alan öğrenci sayısı 77’dir.

Çocuk Okuma Odaları ve GAP-Cheetos Çocuk Gelişim Merkezleri’nde yürütülen sosyal faaliyetler ile çocukların;

  • Sorumluluk alma ve yerine getirme alışkanlıkları kazanması,
  • Birlikte çalışma, grup içinde görev alması,
  • Özgüven duygusunun gelişmesi,
  • Çevrelerindeki insanlarla iyi iletişim içerisinde olması,
  • Sahip oldukları yetenekleri keşfetme ve ilerletmenin çabası içerisine girmesi,
  • Araştırmayı öğrenmesi,
  • Yeni fikirlere sahip olarak sorgulayabilme yeteneğine sahip olabilmesi amaçlanmaktadır.

Frito-Lay destekli GAP-Cheetos Çocuk Gelişim Merkezlerinin ve okuma odalarının katılımı ile 22 Nisan 2010 Tarihinde Mardin Cumhuriyet Meydanında “GAP-Cheetos Gelişim Merkezleri Çocuk Şenliği” düzenlenmemiştir.

2012 yılında Gaziantep’te Balçiçek Pamir gibi alanında başarılı kişilerin katıldığı “kariyer günü”etkinliği düzenlenmiştir.

2013 yılında Kilis’te Çocuk Gelişim Merkezleri arasında “satranç turnuvası” düzenlenmiştir.

2014 yılında Adıyaman ili Gölbaşı ilçesinde Çocuk Şenliği düzenlenmiştir.

Spor Faaliyetleri (basketbol, masa tenisi vb).

Sportif faaliyetleri ile çocukların;

   -  Bedensel, zihinsel ve sosyal gelişiminin sağlanması,

   -  Bedensel enerjinin ve duygusal gerilimin boşaltılması,

   -  Özgüvenin gelişmesi,

   -  Sorumluluk alma yetisinin gelişmesi,

   -  Takım sporlarında paylaşmayı, yardımlaşmayı, takım halinde hareket ederken bireysel            hırsların takımın önüne geçmesini kontrol etmesi amaçlanmaktadır.

Batman ve Adıyaman Gelişim Merkezi’nde spor faaliyetlerinde en ileri düzeydedir. Özellikle masa tenisinde çocuklar ülke çapında turnuvalara katılarak derecelere girmektedir. Ömerli Gelişim Merkezi’nde de 2007 yılında Bedminton çalışmaları başlatılmış, zamanla diğer okuma odalarına da yayılmıştır.