Tasarım ve Programlama - GAP İdaresi Başkanlığı Bilgi İşlem Koordinatörlüğü Ercan YİĞİT

Tasarım ve Programlama - Ercan YİĞİT

Tasarım ve Programlama - Bilgi İşlem Koordinatörlüğü Ercan YİĞİT

GAP
GAP Bölge Kalkınma Planı (2002-2010)

GAP BÖLGE KALKINMA PLANI(BKP)

Dosyalar
GAP Bölge Kalkınma Planı Yönetici Özeti Cilt 1
GAP Bölge Kalkınma Ana Rapor Cilt 2
GAP Bölge Kalkınma Planı Uygulama Programı Cilt 3

GAP Master Planı’nın yapımından sonra Bölge’de ve Türkiye’de plan kapsamındaki varsayımlara uymayan önemli gelişmeler (Körfez Savaşı, Irak Ambargosu, terör, ekonomik krizler) meydana gelmiş ve özellikle 1990’ların ikinci yarısından itibaren derinleşen kamu kesiminin finansal sorunları nedeniyle plan hedeflerinden önemli ölçüde sapmış ve GAP’ın 2005 yılında tamamlanmasının mümkün olamayacağı anlaşılmıştır. Diğer yandan, dünyada çevre konularına duyarlılık artmış, katılımcılık, kalkınmanın sürdürülebilirliği, cinsiyet dengeli kalkınma gibi kavramlar ön plana çıkmıştır. Tüm bu nedenlerle, Bölge kalkınmasına farklı bir yaklaşım getirecek yeni bir plan hazırlanması ihtiyacı doğmuştur.

Haziran 1998’de alınan Bakanlar Kurulu kararı ile GAP’taki tüm yatırımların tamamlanması için 2010 hedef yılı olarak belirlenmiş ve GAP’ın tüm sektörel bileşenleriyle birlikte öngörülen tarihte tamamlanması için gerekli koordinasyon ve planlama çalışmalarını yapma görevi GAP İdaresi’ne verilmiştir. Böylece, 1989 yılından farklı olarak, insani gelişmeyi öncelikli hedef kabul eden GAP Bölge Kalkınma Planı (BKP), sürdürülebilir kalkınma yaklaşımı doğrultusunda ve çeşitli kesimlerden paydaşların etkin katılımıyla hazırlanmıştır. Plan, aynı zamanda uygulanacak projeleri kapsayan eylem planını da içermektedir. Hazırlanan GAP Bölge Kalkınma Planı 6.11.2002 tarihli ve 2002/48 sayılı Başbakanlık Genelgesi ile ilgili kurum ve kuruluşlara gönderilmiştir.

Plan’ın hazırlanması sürecinde paydaşların talepleri doğrultusunda üç temel amaç belirlenmiştir. Bunlar; “kalkınma altyapılarının geliştirilmesi ve çevrenin korunması”, “insan kaynaklarının geliştirilmesi” ve “Bölge içi gelişmişlik farklarının azaltılması”dır. Bölge Kalkınma Planı bu amaçlar çerçevesinde hazırlanmıştır.

BKP, GAP Master Planı’nda ve daha sonraki çalışmalarda belirlenen yatırımlar ve projelerin tümünün 2010 yılı itibariyle gerçekleşmesini öngörmekte ve yeni Kalkınma Planı’nın çıkış noktalarını oluşturan insan odaklılık, katılımcılık, sürdürülebilirlik, insani gelişme ve toplumsal gelişme gibi ilkeleri ön plana çıkarmaktadır. Plan, ülkenin içinde bulunduğu ekonomik durum, kamu maliyesindeki darboğazlar ve teknolojik kısıtlar gözönüne alınarak gerçekçi öngörülere dayanan bir yaklaşımla hazırlanmıştır.

BKP’ye ilişkin başlıca temel göstergeler aşağıda özetlenmiştir. Yatırımlar ve hasılaya ilişkin değerler 1998 yılı fiyatlarıyla milyar dolar cinsinden verilmiştir.

GAP Bölge Kalkınma Planı Temel Öngörüleri (Milyar Dolar)
Toplam Yatırımlar (2002-2010) 23,4
 - Kamu Yatırımları 12,0
- Özel Yatırımlar 11,4
Bölgesel Hasıla 23,9
Toplam Sulama (brüt bin ha) 1.505,3
Toplam İstihdam (bin kişi) 3.305,1
Nüfus (bin kişi) 8 601,8

Plan’ın Finansman İhtiyacı

2002-2010 dönemini kapsayan Plan’ın toplam kaynak ihtiyacı 1998 yılı fiyatlarıyla 23,4 milyar dolardır. Bu yatırımların 12 milyar dolarlık kısmının kamu kesimi kaynaklarından; kalan 11,4 milyar dolarlık yatırımın ise özel sektör tarafından karşılanması öngörülmüştür.

Yatırım Öncelikleri

Bölge’ye sabit sermaye yatırımı olarak tahsis edilecek toplam kamu kesimi kaynaklarının T,2’sinin tarım kesimine, ,9’unun sanayi kesimine, %6,2’sinin ulaştırma sektörüne, %8,1’inin eğitime, %4,3’ünün sağlık sektörüne ve ’sının altyapı ve diğer hizmetlere tahsisi planlanmıştır.

Bölge’nin sosyo-ekonomik yapısının değişim ivmesi kazanabilmesi, istihdam olanaklarının artırılması ve şimdiye kadar yapılmış yatırımların nemasının alınması açısından sulama yatırımlarına önem verilmiştir.

Halk sağlığını korumak ve yaşam koşullarını iyileştirmek amacıyla kentsel içme suyu ve kanalizasyon yatırımlarıyla arıtma tesisleri ve köy içme suyu teminine öncelik verilmiştir.

Toplumsal dönüşüm açısından eğitim ve sağlık tesislerinin önemi büyüktür. Plan’da yeni tesis yatırımları yanında, mevcutların yeterli donanıma kavuşturulmasına ve devam eden yatırımların tamamlanmasına dikkat edilmiştir.

Ayrıca, turizme yönelik altyapının iyileştirilmesi, kültür varlıklarının kurtarılması, korunması ve restorasyonuna yönelik yatırımlara önem verilmiştir.

Çevrenin korunmasına yönelik olarak toprak-su kaynaklarının ve biyolojik çeşitliliğin korunması, doğal koruma alanlarının oluşturulması ve yönetilmesi, yer altı sularının kirliliğe karşı korunması, hava kalitesinin korunmasını sağlayacak yönetim yapısının oluşturulması ile sanitasyon programlarının ve katı atık yönetiminin hayata geçirilmesi hedeflenmiştir

Plan’ın Öngörüleri

1998 yılında 10,5 milyar dolar olan Gayri Safi Bölge Hasılası yıllık ortalama 7,8’lik bir büyüme hızı ile 2010 yılında yaklaşık 24 milyar dolara (1998 yılı fiyatlarıyla) ulaşacaktır.

Bölge’de 1998 yılında 1685 dolar olan Kişi Başına Gelir, yıllık ortalama %6,4 oranında artarak 2010 yılında 3563 dolara ulaşacaktır. Böylelikle, Bölge Kişi Başına Geliri’nin ülke Kişi Başına Geliri’ne oranı 1998’de R iken 2010 yılında b’ye yükselecektir.

2002-2010 döneminde 1,5 milyon hektarlık bir alan sulu tarıma açılabilecektir.

2010 yılında Bölge nüfusu 8,6 milyon kişiye ulaşırken, kırsal nüfusun toplam nüfus içindeki payı 7’den 3’e düşecektir.

Plan döneminde yaklaşık 1 milyon 200 bin kişi daha çalışan nüfusa dahil edilecektir. Sağlanacak ek istihdamın X’i tarım sektöründe, 2’si hizmet sektöründe ve kalan yaklaşık ’u da sanayi sektöründe değerlendirilecektir.

Plan Dönemine İlişkin Temel Öngörüler

Sektörler

GAP Bölge Kalkınma Planı

2010 Yılı Hedefleri

Mevcut Durum
Makro-ekonomik Çerçeve    
Nüfus (2000) 8,6 6,2
Kişi Başına Gelir (2001)($) 3 563 1 186
Toplam İstihdam 3 305 100 2 105 700
Ek İstihdam 1 199 400  
Tarım 634 200  
Sanayi 124 800  
Hizmetler 440 400  
Tarım    
Sulama 1 505 300 ha 215 080 ha
Taşlı Alan Islahı 265 600 ha  
Yukarı Havza Islahı 6 600 ha  
Bitkisel Üretim (ton)    
Pamuk Üretimi 2 036 766 1 116 273
Buğday Üretimi 2 377 972 1 520 807
Mısır Üretimi 1 031 144 47 504
Arpa 1 090 586 788 086
Yem Bitkileri (Kuru Ot) 341 944 40 000
Soya 76 570 48
Hayvancılık    
Süt Üretimi/yıl 1 217 457 ton/yıl 436 624 ton/yıl
Su Ürünleri    
Üretim 34 365 ton/yıl 2362 ton/yıl
Ormancılık    
Ağaçlandırma Alanı 217 000 ha 78400 ha (koru)
Sanayi Altyapısı    
OSB  (ilave) 4 722 ha  
KSS  (ilave) 2 400 ünite  
Enerji    
Ilısu ve Cizre Baraj ve HES Ilısu ve Cizre Baraj ve HES’in tamamlanması Yatırım Programı
Eğitim    
İlköğretim Okullaşma Oranı 0 ?,3
Okul Öncesi Eğitim %9,8 %2,1
Sağlık    
Bebek Ölüm Hızı Türkiye’nin 2010 düzeyine inmek %o 60 - TR :%o 35
Hasta Yatağı Başına Nüfus 355 kişi/yatak 853 kişi/ yatak
İl ve İlçelerde Kent Tipi Sağlık Ocakları Açmak  
Bölgesel Ulaşım Şanlıurfa-Gaziantep Otoyolu  
  Şanlıurfa-Diyarbakır:2x2 Böl.Yol İnşa halinde
  GAP Uluslararası Havaalanı İnşa halinde
  Tüm Köy Yollarının Asfaltlanması Asfalt Oranı:  % 20
Burada yer verilen bilgiler Başkanlığımız Web Sayfası kullanıcılarına bilgi verme amacıyla hazırlanmış olup bağlayıcı bir resmi belge niteliği taşımamaktadır.