Amaç: Pamukta Türkiye'nin toplam üretiminin yüzde 60'ını tedarik eden Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nde proje Şanlıurfa ve Diyarbakır illerinde başlatılmıştır. Proje ile GAP Bölgesi’nde pamuk üretiminin olumsuz çevresel ve sosyal etkilerini azaltma ve sektörün geleceğini daha güvenli hale getirme hedeflenmiştir. Sürdürülebilir ve tekrarlanabilir bu proje ile 2021-22 sezonunda özellikle Kaynak Verimliliği ana temasıyla Hassas Tarım, İnsana Yakışır İş Modelleri ve Dijital Tarım konuları üzerinde yoğunlaşılmıştır. Ayrıca bölgenin Doğal Kaynak Haritası çıkarılıp bölgedeki sulak alanlar, akarsular, ilkbahar havuzları, nadir türler ve habitatlar gibi korunan doğal kaynakları belirlenmektedir.
Saha Faaliyetleri:
Lisanslı pamuk üretimini uluslararası standartlarda belirlenmiş olan kriterlere uygun şekilde yapabilmek için sahada birebir çiftçi eğitimleri, toplu çiftçi ve işçi eğitimleri, ziraat mühendisleri kapasite geliştirme eğitimleri verilmektedir. Bu eğitim öncesi ve sonrası değerlendirmeleri, katılımcı listeleri, eğitim benimsenme yüzdelerinin takibi, sürekli ilerleme planları, çiftçi tarla defterlerinin kayıtları ziraat mühendisleri aracılığıyla tutulmaktadır. Ekim hazırlığı, biyolojik dengenin korunması, mevsim koşulları ve ekonomik zarar eşiği dikkate alınarak ilaçlama yapılması konularında çiftçilere rehberlik hizmeti sunulmaktadır. Buna ek olarak işçiler tarafından kullanılması gereken kişisel koruyucu ekipman temini ve ekim öncesinde toprak organik madde içerikleri dikkate alınarak ekim yapılması için gerekli olan toprak analiz testleri proje bütçesinden karşılanmaktadır.
Proje kapsamında 2020 – 2023 döneminde gerçekleştirilen faaliyetler;
2020-2021 Dönemi:
- Ziraat Mühendisi Sayısı 4
- Çiftçi Sayısı 680
- Toplam Üretim Alanı 14.600 Ha
- Lifli Pamuk Üretimi 34.320 Ton
- İlk olarak 2020 yılında uygulanmaya başlanan projede toplam 4 ziraat mühendisi sahada görevli olup, ziraat mühendislerinin istihdamı bölgedeki Better Cotton çırçır işletmeleri tarafından sağlanmıştır.
- GAP Bölge Kalkınma İdaresi ile aynı yıl imzalanan anlaşma ile GAP bünyesinde yer alan teknik mühendisler de saha faaliyetlerine ayni katkı sağlamaya başlamıştır.
2021-2022 Dönemi:
- Ziraat Mühendisi Sayısı 6
- Çiftçi sayısı 960
- Toplam Üretim Alanı 23.600 Ha
- Lifli Pamuk Üretimi 42.500 Ton
- 2021 yılında ziraat mühendisleri istihdamı, tüm saha faaliyetleri ve ziraat mühendislerinin kapasite geliştirme faaliyetlerinin tamamı Better Cotton ve GAP BKİ arasında yenilenen anlaşma içeriğine dahil edildi. İlgili anlaşma çerçevesinde GAP-UNDP iş ortaklığı ile projeye teknik destek UNDP tarafından sağlandı.
- Sezon boyunca pamuk yetiştiriciliği kapsamında 960 çiftçi ve ziraat mühendisleri için yaklaşık 12 farklı teknik eğitimin yanı sıra, koruyucu ekipman kullanımı ve insana yakışır iş eğitimleri tamamlandı.
- Projenin tüm faaliyetleri uluslararası fon desteği ile tamamlandı.
- 2021-2022 döneminde sağlanan fon miktarı 142.016 Euro’dur.
2022-2023 Dönemi:
- Ziraat Mühendisi Sayısı 11
- Çiftçi Sayısı Şanlıurfa: 1414
- Çiftçi Sayısı Diyarbakır: 306
- Toplam Hektar Alan Şanlıurfa: 23.649 Ha
Toplam Hektar Alan Diyarbakır: 8.588 Ha
- Lifli Pamuk Üretimi 75.480 Ton
Önceki sezonda gerçekleştirilen tüm faaliyetlerin yanı sıra, her yıl çiftçiler ve ziraat mühendisleri lisanslı pamuk satışı yapabilmek için Better Cotton tarafından belirlenen 3.taraf bağımsız denetçiler aracılığıyla denetime tabi tutulmaktadır. Yeni açılan üretici birimlerin hazırlık yılında kabul edildiği bu sistemde, geçen yıldan devam eden 6 üretici birim sorumlusu ziraat mühendisi ve 960 çiftçi denetimi gerçekleşmiş olup tüm çiftçiler lisans almaya hak kazanmıştır. Çiftçilere verilen lisans kodları sayesinde bu pamukları alan çırçır işletmeleri pamuk satışlarını Better Cotton Lisanslı Pamuk kategorisinde satabilecektir. 2022-2023 döneminde sağlanan fon miktarı 262.322 Euro’dur.
2023-2024 Dönemi:
BCI Projesi için istemiş olduğunuz illere göre çiftçi ve hektar alan dağılımları aşağıda belirtildiği gibidir. ÇKS beyanları henüz kesinleşmediğinden 2023-2024 verileri tahmini/yaklaşık değerler olarak değerlendirilmelidir.
- Ziraat Mühendisi Sayısı 13
- Çiftçi Sayısı Şanlıurfa: 1516
- Çiftçi Sayısı Diyarbakır: 323
- Toplam Hektar Alan Şanlıurfa: 27.95656 Ha
- Toplam Hektar Alan Diyarbakır: 9.08294 Ha
- Lifli Pamuk Üretimi 86.037 Ton
Önceki sezon içinde gerek çiftçilere gerek ziraat mühendislerinden oluşan saha ekibine sağlanan eğitim içerikleri geliştirilmiş olup pamuk üretimi özelinde topraktaki organik madde miktarını artırmaya, ilaçlama sayısını azaltmaya, bu hedeflere ulaşmak için gereken alternatif metotları öneri olarak sunmaya yönelik teknik eğitimler ilave edilmiştir. Bunun yanı sıra çocuk işçiliğinin önlenmesi, iş sağlığı ve güvenliği, iklim değişiminin önlenmesi, kadınların güçlendirilmesi gibi sosyal konular daha kapsamlı ele alınacak şekilde 3 yıllık aktivite planı oluşturulmuştur. 2023-2024 döneminde sağlanan fon miktarı 533.581 Euro’dur.
2024-2025 Dönemi:
İyi Pamuk Projesi faaliyetlerine devam ettiği süreçte GIF’e yapılan fon başvurusunun 2024-2027 yıllarını kapsayacak şekilde olumlu neticelenmesinin akabinde 2024-2025 sezon faaliyetlerine hızla başlanmıştır. Saha faaliyetlerinin devamlılığının yanı sıra mevcut sezon çiftçi listeleri oluşturulmuştur. Belirlenen sayıların çoğunluğunu çiftçi beyanları oluşturmakta olup,15 Temmuz tarihinde Tarım İl Müdürlüğü ve çiftçilerden temin edilecek ÇKS belgeleri ile kesinleşen listeler netleştirilecektir. Şanlıurfa ve Diyarbakır çiftçi sayısı ve alan verileri aşağıdaki gibidir. 2024-2025 döneminde sağlanan fon miktarı 597.146 Euro’dur.
Diyarbakır ;
Ziraat Mühendisi Sayısı : 4
Çiftçi Sayısı : 610
Toplam BC Pamuk Üretim Alanı: 15.920 Ha
Şanlıurfa;
Ziraat Mühendisi Sayısı : 12
Çiftçi Sayısı : 1720
Toplam BC Pamuk Üretim Alanı : 30.185 Ha
Toplam ;
Ziraat Mühendisi Sayısı : 16
Çiftçi Sayısı : 2330
Toplam BC Pamuk Üretim Alanı : 46.105 Ha
